Nederlandse batterijprojecten moeilijk financierbaar door hoge netkosten en onzekere inkomsten

Financiers zien voldoende perspectief in grootschalige batterijopslag, maar het Nederlandse investeringsklimaat houdt de ontwikkeling van projecten tegen. Vooral hoge nettarieven, onzekere transportrechten en wisselende inkomsten maken het moeilijk om investeringen rond te krijgen. Dat blijkt uit het Financieel Marktonderzoek Energieopslag 2026 van Energy Storage NL (ESNL).

De techniek vormt volgens de financiers niet langer het belangrijkste obstakel. Lithium-ionbatterijen worden inmiddels als bewezen technologie beschouwd. De uitdaging zit vooral in de financiële haalbaarheid. Banken en andere financiers willen vooraf voldoende zekerheid hebben over de inkomsten, kosten en beschikbaarheid van transportcapaciteit om te kunnen bepalen of een project de rente en aflossing kan betalen.

Voor het onderzoek interviewde ESNL elf banken, publieke en private financiers en financiële dienstverleners. Daarnaast rekende de brancheorganisatie verschillende verdienmodellen voor grootschalige batterijopslag door.

Haalbare casussen nihil

De financiële haalbaarheid is onderzocht aan de hand van een fictieve zelfstandige batterij van 200 megawatt en 800 megawattuur, met een levensduur van vijftien jaar. ESNL vergeleek verschillende manieren om inkomsten te genereren. Daarbij is gekeken naar exploitatie op elektriciteitsmarkten (merchant) en een tollingcontract, waarbij een externe partij tegen een vaste vergoeding de batterij inzet. Beide modellen zijn doorgerekend met en zonder een tijdsduurgebonden transportrecht (TDTR).

Uit de berekeningen blijkt dat geen van de onderzochte Nederlandse merchantmodellen aan de financieringseisen voldoet. Ook een tollingcontract zonder TDTR biedt onvoldoende perspectief. Alleen een combinatie van tolling en TDTR komt in het model in aanmerking voor financiering. Daarvoor is wel een vaste vergoeding van minimaal 220.861 euro per megawatt per jaar nodig. Dat ligt boven de gebruikelijke vergoedingen van 150.000 tot 190.000 euro per megawatt per jaar die marktpartijen volgens ESNL hanteren.

Nederland verliest concurrentiepositie

De ontwikkeling van de nettarieven maakt het probleem groter. In het rekenmodel gaat ESNL uit van een tariefstijging van 20 procent in 2027, gevolgd door jaarlijkse stijgingen van 6 procent. Tegelijkertijd nemen de verwachte inkomsten uit elektriciteitshandel en balanceringsdiensten op termijn af.

Een vergelijking met Duitsland laat zien hoe groot de invloed van netkosten is. Bij dezelfde investeringskosten en verwachte marktinkomsten blijkt een vergelijkbaar merchantproject daar wel financieel haalbaar. ESNL waarschuwt dat Nederland daardoor investeringen kan mislopen aan landen met gunstigere voorwaarden.

ESNL pleit voor voorspelbare voorwaarden

Om meer batterijprojecten financierbaar te maken, vraagt ESNL om een meerjarig en voorspelbaar beleid voor nettarieven en transportrechten. Ook moeten netbeheerders duidelijker inzicht geven in de beschikbare transportcapaciteit en congestie per locatie.

Daarnaast wil de brancheorganisatie dat langjarige contracten voor congestiemanagement en flexibiliteit gecombineerd kunnen worden met inkomsten uit andere elektriciteitsmarkten. Daarmee kunnen batterij-exploitanten hun inkomsten beter spreiden en financiers meer zekerheid bieden.

De noodzaak om investeringen mogelijk te maken is groot. Het Nationaal Plan Energiesysteem gaat uit van 28 gigawatt batterijvermogen en 110 gigawattuur opslagcapaciteit in 2040. Volgens ESNL komt die capaciteit er niet vanzelf. Daarvoor moeten batterijprojecten niet alleen technisch uitvoerbaar zijn, maar ook voldoende zekerheid bieden om financiering aan te trekken.