Veel consumenten zijn na het uitbreken van de oorlog in Iran overgestapt naar een vast energiecontract. Volgens de nieuwste Energiemonitor van de Autoriteit Consument & Markt groeide het aantal huishoudens met een vast contract in maart netto met 110.000. In het afgelopen jaar lag die groei gemiddeld op zo'n 20.000 huishoudens per maand.

De overstap ging volgens de ACM niet ten koste van dynamische contracten. Het aantal huishoudens met een dynamisch energiecontract nam in dezelfde maand met 17.000 toe. Dat past volgens de toezichthouder bij de groei die al langer zichtbaar is. De extra overstap naar vaste contracten kwam daardoor vrijwel volledig van consumenten die eerder een variabel contract hadden.

Nederland is voor circa twee derde afhankelijk van aardgas uit het buitenland. Internationale ontwikkelingen werken daardoor snel door in de gasprijs en, indirect, ook in de elektriciteitsprijs. De ACM stelt dat stijgende gasprijzen nog steeds leiden tot hogere elektriciteitsprijzen, al wordt die relatie kleiner door het groeiende aandeel hernieuwbare energie.

Op momenten met veel zon- en windenergie zijn de elektriciteitsprijzen volgens de ACM fors lager. Soms worden de prijzen zelfs negatief. Dat maakt dynamische contracten interessanter voor huishoudens en bedrijven die hun verbruik kunnen verschuiven naar goedkope uren. 

Manon Leijten, bestuurslid van de ACM, zegt daarover: “De recente geopolitieke spanningen maken pijnlijk duidelijk hoe kwetsbaar we zijn door onze afhankelijkheid van buitenlands gas. De energietransitie is de beste bescherming voor de portemonnee van consumenten en bedrijven. Hoe meer we investeren in energiebesparing en hernieuwbare energie, hoe minder last we hebben van prijsschokken. We zien nu al dat op momenten met veel zon en wind de elektriciteitsprijzen fors lager liggen.”

De ACM ziet daarnaast dat consumenten nog altijd ruime keuze hebben. Bijna 30 leveranciers bieden vaste contracten aan en ruim 30 leveranciers bieden variabele of dynamische contracten aan. In totaal hebben 52 energieleveranciers een vergunning om gas en/of elektriciteit te leveren aan huishoudens en andere kleinverbruikers.

Wel waarschuwt de toezichthouder dat sommige contracten beduidend hogere tarieven hebben dan vergelijkbare aanbiedingen van andere leveranciers. Bij elektriciteitscontracten noemt de ACM onder meer Ventum en Energyhouse bij variabele contracten en Kikker en VanHelder bij dynamische contracten. 

De tarieven van aangeboden vaste contracten daalden deze maand met 7 tot 10 procent ten opzichte van vorige maand. Toch liggen de gasprijzen nog 9 tot 14 procent hoger dan twee maanden geleden, vlak voor de oorlog. Elektriciteitstarieven liggen 4 tot 8 procent hoger dan in diezelfde periode.

Daarmee laat de Energiemonitor zien dat prijszekerheid en verduurzaming steeds sterker met elkaar samenhangen. Een vast contract kan consumenten tijdelijk beschermen tegen prijsschommelingen. Maar voor huishoudens met zonnepanelen, elektrische auto’s of slimme apparaten wordt ook het moment van verbruik belangrijker. Juist daar liggen kansen voor betere benutting van zonnestroom, opslag en flexibele vraag.