ACM verkort duurste uren in voorstel tijdsafhankelijke nettarieven vanaf 2029
Terug
De Autoriteit Consument & Markt (ACM) heeft een aangepast voorstel gepubliceerd voor de invoering van volume- en tijdsafhankelijke nettarieven voor huishoudens en kleine bedrijven vanaf 1 januari 2029. In vergelijking met het oorspronkelijke voorstel van mei is de dure avondpiek in de winter met twee uur ingekort. In de zomer wordt elektriciteitsverbruik midden op de dag juist vrijgesteld van het variabele transporttarief.
Met het nieuwe ontwerpbesluit wil de ACM het elektriciteitsnet efficiënter laten gebruiken en de kosten van het net eerlijker verdelen. Momenteel betalen huishoudens een vast transporttarief op basis van hun aansluitcapaciteit, ongeacht hoeveel elektriciteit zij afnemen of wanneer zij dat doen.
Vanaf 2029 moet ongeveer twee derde van de transportkosten afhankelijk worden van het elektriciteitsverbruik en het moment waarop dit plaatsvindt. De resterende 33 procent blijft een vast bedrag, afhankelijk van de capaciteit van de aansluiting. De nieuwe systematiek gaat gelden voor alle aansluitingen tot en met 3x80 ampère.
Volgens de ACM kan de nieuwe tariefstructuur de piekbelasting door huishoudens met ongeveer 10 procent verminderen. Daardoor zouden naar schatting 700.000 extra woningen kunnen worden aangesloten zonder dat het elektriciteitsnet daarvoor direct hoeft te worden uitgebreid.
Winterpiek twee uur korter dan eerder voorgesteld
De belangrijkste wijziging ten opzichte van het oorspronkelijke voorstel van Netbeheer Nederland uit mei 2026 is de indeling van de wintertarieven. Aanvankelijk zou tussen 16.00 en 23.00 uur het hoogste tarief gelden. De ACM vond deze periode van zeven uur te lang, omdat huishoudens daardoor onvoldoende mogelijkheden zouden hebben om elektriciteitsverbruik naar goedkopere momenten te verplaatsen.
In het aangepaste voorstel geldt het hoogste tarief daarom alleen tussen 17.00 en 22.00 uur. De uren tussen 15.00 en 17.00 uur en tussen 22.00 en 24.00 uur krijgen een lager tussentarief. Ook vervalt de afzonderlijke ochtendpiek uit het oorspronkelijke voorstel.
Op basis van de netkosten in 2026 zou het transporttarief in de winter tijdens de duurste uren ongeveer 17 cent per kilowattuur bedragen. In de uren direct voor en na deze piek zou dat 11 cent zijn en gedurende het grootste deel van de overige uren ongeveer 8 cent.
In de zomer overdag geen variabel transporttarief
In de zomermaanden, van april tot en met september, geldt een andere indeling. Deze is ten opzichte van het oorspronkelijke voorstel niet gewijzigd. Opvallend is dat het variabele transporttarief tussen 10.00 en 17.00 uur op nul wordt gesteld.
Dit hangt samen met de grote hoeveelheid elektriciteit die zonnepanelen overdag produceren. Op zonnige momenten is de hoeveelheid elektriciteit die huishoudens terugleveren gemiddeld groter dan hun afname. Daardoor is er op die momenten geen sprake van een afnamepiek, maar juist van netto-invoeding op het laagspanningsnet.
Het voorgestelde nultarief betekent dat huishoudens op deze momenten geen variabele transportkosten betalen voor elektriciteit die zij van het net afnemen. De vaste transportkosten, de leveringsprijs van elektriciteit en eventuele belastingen blijven wel van toepassing.
In de zomer loopt het indicatieve variabele transporttarief tijdens de avonduren op tot ongeveer 11 cent per kilowattuur.
De genoemde bedragen zijn gebaseerd op de netkosten van 2026 en dienen uitsluitend ter illustratie. De daadwerkelijk geldende tarieven voor 2029 worden eind 2028 vastgesteld.
Netbeheerders wilden verdergaande differentiatie
Hoewel Netbeheer Nederland de voorgestelde wijzigingen heeft verwerkt, blijkt uit de reactie op de wijzigingsopdracht van de ACM dat de netbeheerders zelf de voorkeur geven aan een andere systematiek.
Zij pleitten voor een model met 24 verschillende uurtarieven, waarmee de tarieven nauwkeuriger kunnen aansluiten bij de daadwerkelijke netbelasting. Volgens aanvullend onderzoek van Berenschot zou deze variant de gemiddelde netbelasting gedurende de 2.000 drukste afname-uren van het jaar met 4,7 procent kunnen verminderen. Het oorspronkelijke voorstel kwam uit op 4,3 procent en de aangepaste variant op 4,1 procent.
De ACM erkent dat meer tijdsblokken een nauwkeurigere aansluiting op de netbelasting mogelijk maken, maar vindt eenvoud en begrijpelijkheid eveneens belangrijk. Daarom houdt de toezichthouder vooralsnog vast aan maximaal vijf tijdsblokken en vier tariefniveaus per dag.
NVDE ziet verbeteringen, maar wil nog preciezere tarieven
De Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE) is op hoofdlijnen positief over het aangepaste voorstel. Volgens de branchevereniging geeft de kortere winterpiek gebruikers van warmtepompen meer mogelijkheden om hun elektriciteitsverbruik naar goedkopere uren te verschuiven.
Een warmtepomp zou bijvoorbeeld voorafgaand aan de duurste uren tijdelijk harder kunnen draaien, waarna het elektriciteitsverbruik tijdens de piek wordt verminderd. Of dit onder de meeste omstandigheden daadwerkelijk mogelijk is, moet volgens de NVDE nog worden onderzocht.
De vereniging wil bovendien dat de tarieven nog beter aansluiten bij momenten waarop het elektriciteitsnet daadwerkelijk zwaar belast wordt. Daarmee zouden de prijsprikkels effectiever en beter uitlegbaar worden.
Daarnaast benadrukt de NVDE het belang van slimme apparaten en energiemanagementsystemen. Daarmee kunnen huishoudens automatisch reageren op de verschillende tarieven. De vereniging roept de politiek op om dergelijke technieken te stimuleren, zodat huishoudens hun energierekening kunnen beperken zonder voortdurend zelf hun elektriciteitsverbruik te hoeven aanpassen.
Tegelijkertijd vraagt de NVDE aandacht voor de financiële aantrekkelijkheid van elektrificatie. De vereniging pleit daarom voor voortzetting van de lagere energiebelasting op elektriciteit en ondersteuning via onder meer de ISDE en het Warmtefonds, ook na 2030.
Meer dan de helft van de huishoudens gaat relatief minder betalen
De nieuwe tariefstructuur betekent niet voor iedereen een lagere energierekening. Volgens onderzoek waarnaar de ACM verwijst, gaat naar verwachting 53 tot 64 procent van de huishoudens minder betalen dan wanneer de huidige tariefstructuur zou worden voortgezet. Voor 36 tot 47 procent vallen de transportkosten juist hoger uit.
Voor een gemiddeld appartement kan het voordeel oplopen tot ongeveer 100 tot 200 euro per jaar. Huishoudens in een vrijstaande woning met een hoog elektriciteitsverbruik, bijvoorbeeld door een warmtepomp en elektrische auto, kunnen ondanks slim sturen enkele honderden euro's per jaar meer gaan betalen.
De ACM benadrukt dat verduurzaming financieel aantrekkelijk blijft, ook onder de nieuwe tariefstructuur.
Belanghebbenden kunnen gedurende zes weken na publicatie in de Staatscourant reageren op het ontwerpbesluit. De ACM verwacht begin 2027 een definitief besluit te nemen. De nieuwe tarieven moeten vervolgens op 1 januari 2029 ingaan.
