Batterijsector werkt aan collectief recyclingsysteem

De snelgroeiende Nederlandse batterijsector wil gezamenlijk regelen wat er met thuisbatterijen en andere opslagsystemen gebeurt zodra deze het einde van hun levensduur bereiken. Holland Solar, Energy Storage NL, BMWT en Stichting OPEN willen daarvoor Stichting UPV Industriële Batterijen oprichten. De grootste stroom afgedankte batterijen wordt pas over ongeveer tien jaar verwacht, maar volgens Stichting OPEN is het juist daarom verstandig om de inzameling nu al gefaseerd op te bouwen.

De hoeveelheid batterijen in Nederland neemt momenteel snel toe. Eind augustus stonden 70.696 batterijsystemen geregistreerd in het CERES-register van de Nederlandse netbeheerders, met gezamenlijk 930,4 megawatt aan omvormervermogen. Alleen al in de eerste acht maanden van 2026 kwamen daar 44.982 registraties bij. In augustus werden 6.752 nieuwe systemen geregistreerd.

Die groei betekent ook dat uiteindelijk veel meer batterijen moeten worden ingezameld en verwerkt. Holland Solar, Energy Storage NL, branchevereniging BMWT en Stichting OPEN hebben daarom de intentie uitgesproken Stichting UPV Industriële Batterijen op te richten. In eerste instantie richt het collectief zich op thuisbatterijen, energieopslagsystemen en tractiebatterijen, bijvoorbeeld voor heftrucks, met een vermogen tot maximaal 1 megawatt. Grotere systemen en andere segmenten kunnen later volgen.

“Als sector willen we daarom nu regelen wat er over tien of vijftien jaar met deze batterijen gebeurt. Door gezamenlijk verantwoordelijkheid te nemen voor inzameling en recycling bouwen we aan een batterijsector die niet alleen groeit, maar ook circulair en toekomstbestendig is", aldus Wijnand van Hooff, Algemeen Directeur Holland Solar.

Wie een batterij verkoopt, blijft verantwoordelijk

Achter het plan zit de Uitgebreide Producentenverantwoordelijkheid (UPV). Kort gezegd blijft een bedrijf dat een batterij als eerste op de Nederlandse markt brengt ook verantwoordelijk voor wat er met die batterij gebeurt wanneer deze wordt afgedankt.

"Als je als producent of importeur iets op de Nederlandse markt brengt, ben je ook verantwoordelijk voor de inzameling ervan", legt Arne Padt, woordvoerder van Stichting OPEN, uit aan Solar365.

Die verantwoordelijkheid houdt meer in dan alleen het terugnemen van de eigen batterij. Producenten en importeurs moeten zich registreren, rapporteren hoeveel batterijen zij op de markt brengen en ervoor zorgen dat afgedankte producten worden ingezameld en verwerkt. Bedrijven kunnen de uitvoering daarvan zelf organiseren, maar kunnen deze werkzaamheden ook collectief laten uitvoeren, bijvoorbeeld via Stichting OPEN.

Volgens Padt ligt samenwerking voor de hand omdat het efficiënter is om één inzamel- en verwerkingssysteem op te bouwen dan wanneer iedere producent afzonderlijk een logistieke keten moet organiseren.

‘Bulk komt pas over tien jaar’

Een groot afvalprobleem is er volgens Padt op dit moment nog niet. De meeste thuisbatterijen en stationaire opslagsystemen die nu worden geïnstalleerd, hebben immers nog een groot deel van hun levensduur voor zich.

"De bulk komt pas over tien tot 15 jaar", stelt hij. Juist daardoor heeft de sector volgens hem tijd om de benodigde infrastructuur gecontroleerd op te bouwen. "Het is verstandig om je daar alvast gefaseerd op voor te bereiden."

De planning van de brancheorganisaties sluit daarbij aan. Als de oprichting doorgaat, moet het systeem op 1 januari 2027 klaar zijn om producenten en importeurs te registreren. Vanaf 1 juli 2027 moet de daadwerkelijke inzameling en verwerking via het collectief beginnen. Stichting OPEN wordt daarbij de uitvoeringsorganisatie.

Voor industriële batterijen bestaat momenteel nog geen landelijke collectieve producentenorganisatie. Producenten en importeurs moeten hun verplichtingen daardoor in beginsel individueel regelen. Het nieuwe collectief moet het mogelijk maken om die verantwoordelijkheid gezamenlijk in te vullen.

Stichting OPEN beschikt al over infrastructuur voor de inzameling en verwerking van onder meer elektrische apparaten, lampen, batterijen, fietsaccu's en zonnepanelen. Volgens algemeen directeur Jan Vlak kan die ervaring worden ingezet voor industriële batterijen. "Deze grote batterijen komen al enkele jaren op de markt in Nederland en we verwachten dat hun aantal de komende jaren exponentieel gaat stijgen", aldus Vlak. "Het is daarom van groot maatschappelijk belang dat we hier een goede inzamelstructuur voor hebben."

Online import vormt blinde vlek

Tegelijkertijd ziet Padt een groeiend probleem bij batterijen die rechtstreeks via internet uit het buitenland worden gekocht. Dat maakt het lastiger om vast te stellen hoeveel batterijen daadwerkelijk op de Nederlandse markt terechtkomen. Bovendien bestaat volgens Padt het risico dat voor deze producten geen afvalbeheerbijdrage wordt afgedragen. “Dat maakt het des te belangrijker dat we hiermee straks de registratie snel op orde krijgen”, stelt hij.