Berenschot: zonnepanelen kunnen netkosten met tijdsafhankelijk tarief tot 28 procent verlagen

Zonnepanelen kunnen huishoudens bij het voorgestelde tijdsafhankelijke nettarief helpen om hun netkosten aanzienlijk te verlagen. Bij tien zonnepanelen kan de besparing volgens nieuw onderzoek van Berenschot oplopen tot 28 procent. Slimme sturing vergroot het voordeel, terwijl elektrisch rijden juist voor hogere netkosten zorgt als het laden niet naar goedkopere uren wordt verschoven.

De Nederlandse netbeheerders willen een deel van de netkosten afhankelijk maken van hoeveel elektriciteit huishoudens gebruiken én het moment waarop dat gebeurt. Het doel is om elektriciteitsverbruik weg te halen uit de drukste uren en zo het stroomnet efficiënter te benutten.

Berenschot heeft onderzocht hoe het voorgestelde tijdsafhankelijke nettarief financieel uitpakt voor verschillende typen huishoudens. Daarbij zijn onder meer zonnepanelen, elektrische auto's, warmtepompen, woningkenmerken en mogelijkheden voor slimme sturing meegenomen.

Zonnepanelen drukken netkosten

Uit de analyse blijkt dat zonnepanelen een bijzondere positie innemen. Waar elektrificatie met bijvoorbeeld een warmtepomp of elektrische auto het elektriciteitsverbruik en daarmee de netkosten doorgaans verhoogt, zorgen zonnepanelen juist voor lagere netkosten.

Bij vijf zonnepanelen van ieder 450 wattpiek dalen de netkosten zonder aanvullende vraagverschuiving volgens Berenschot met ongeveer 7 tot 10 procent. Met slimme sturing loopt de reductie op tot 11 à 14 procent.

Bij tien zonnepanelen bedraagt de berekende daling zonder vraagverschuiving 11 tot 19 procent. Wanneer het elektriciteitsverbruik daarnaast slim wordt verschoven, kan de reductie oplopen tot 21 à 28 procent. Hoe groot het voordeel precies is, hangt af van het type huishouden en hoeveel zonnestroom direct achter de meter wordt gebruikt.

Berenschot ziet daarbij afnemende meeropbrengsten naarmate er meer zonnepanelen worden geplaatst. De stap van nul naar vijf panelen levert relatief de grootste daling van de netkosten op. Bij uitbreiding van vijf naar tien panelen wordt op zonnige momenten vaker meer elektriciteit geproduceerd dan het huishouden zelf gebruikt. Die extra productie verlaagt de netkosten dan niet verder.

Slim sturen verhoogt eigen verbruik zonnepanelen

Het vergroten van het eigen verbruik wordt daardoor belangrijker. Bij tien zonnepanelen ligt het aandeel van de zonnestroom dat direct zelf wordt gebruikt in de drie doorgerekende voorbeeldhuishoudens tussen 36 en 42 procent. Met slimme sturing kan dat volgens Berenschot oplopen tot 58 procent.

Bij vijf zonnepanelen stijgt het eigen verbruik in de berekeningen van 25 tot 35 procent naar maximaal 49 procent wanneer de elektriciteitsvraag wordt gestuurd.

Dat effect wordt onder een tijdsafhankelijk nettarief financieel relevanter. Niet alleen de energieprijs, maar ook het nettarief geeft dan een prikkel om elektriciteit op gunstige momenten te gebruiken. Berenschot merkt daarbij op dat na het beëindigen van de salderingsregeling de energiekosten voor huishoudens met zonnepanelen toenemen.

Elektrische auto kan honderden euro's aan netkosten toevoegen

Voor elektrische auto's werkt het nieuwe systeem anders. Thuisladen verhoogt het elektriciteitsverbruik sterk en kan daardoor jaarlijks honderden euro's aan netkosten toevoegen.

Berenschot berekent voor laden met een 11 kilowatt-thuislaadpunt 221 euro aan aanvullende netkosten wanneer niet op het nettarief wordt gestuurd. Door slim laden daalt dat naar 145 euro, een verschil van 76 euro per jaar. Bij laden met 2,3 kilowatt dalen de additionele netkosten van 197 naar 162 euro.

Het moment van laden maakt daarbij veel uit. In een theoretisch uiterste varieert de jaarlijkse rekening voor het laden tussen 92 euro wanneer steeds tijdens de goedkoopste uren wordt geladen en 312 euro wanneer het laden juist tijdens de duurste momenten plaatsvindt.

De combinatie van zonnepanelen en een elektrische auto kan volgens de onderzoekers extra voordeel opleveren doordat de auto tijdens zonnige uren kan laden. Vooral in het voor- en najaar kan dat zowel het eigen verbruik van zonnestroom verhogen als de netkosten beperken.

Tijdsafhankelijk nettarief vergroot waarde thuisbatterij

Ook thuisbatterijen kunnen volgens Berenschot interessanter worden, al zijn deze niet afzonderlijk doorgerekend in het nieuwe onderzoek. De onderzoekers verwijzen naar eerder onderzoek waarin een batterij van 5 kilowattuur ongeveer 163 euro per jaar aan netkosten kon besparen.

Een batterij kan elektriciteit opslaan tijdens uren met lage nettarieven en deze tijdens duurdere momenten gebruiken. Met name in combinatie met zonnepanelen kan daarmee het eigen verbruik verder worden verhoogd.

Berenschot komt uiteindelijk tot de conclusie dat het nieuwe nettarief de verschillen tussen huishoudens vergroot. Voor 53 tot 64 procent van de huishoudens vallen de netkosten lager uit dan de geraamde 637 euro die een standaardaansluiting in 2030 binnen het huidige systeem zou kosten. Zonnepanelen en slimme sturing kunnen daarbij een steeds belangrijkere rol gaan spelen in hoeveel een huishouden uiteindelijk aan het elektriciteitsnet betaalt.