De thuisbatterij belooft onafhankelijkheid en controle over eigen energie. Maar wie zich verdiept in de garantievoorwaarden, stuit op een wereld van juridische mitsen en maren. Marktonderzoeker Gijs Stevers ziet dat consumenten daar nog nauwelijks oog voor hebben. Hij onderzocht de garantievoorwaarden van 10 Nationale en internationale fabrikanten en zag opmerkelijke verschillen.

Een groeiende markt, maar weinig zicht op risico’s
De Nederlandse markt voor thuisbatterijen groeit snel. Met de opmars van zonnepanelen neemt ook de interesse in energieopslag toe. Fabrikanten spelen daarop in met beloftes van lange levensduur en uitgebreide garanties.

Maar volgens Gijs Stevers, onafhankelijk adviseur en oprichter van Equinox Insights, is dat beeld te rooskleurig. “Uiteindelijk wilde ik er vooral voor zorgen dat de verwachtingen die consumenten hebben bij de aankoop van een batterijsysteem ook echt overeenkomen met de werkelijkheid”, zegt hij. Garantie lijkt misschien een detail in het aankoopproces, maar is dat volgens hem allerminst. “Het is wel degelijk belangrijk, en juist dat onderdeel wordt vaak onderbelicht omdat het verstopt zit in kleine lettertjes.”

Opvallende en soms problematische voorwaarden
Voor zijn onderzoek analyseerde Stevers de garantievoorwaarden van tien fabrikanten en stuitte op bepalingen die op zijn minst vragen oproepen. Zo trof hij bij Growatt een clausule aan waarin staat dat consumenten hun batterij na tien jaar moeten inleveren. Doen ze dat niet, dan zou de fabrikant geen verantwoordelijkheid meer nemen bij bijvoorbeeld brand. “Dat is een vreemde bepaling.”

Bij Enphase zag Stevers dat consumenten 200 dollar moeten betalen om een garantie over te dragen bij verhuizing. “Ook dat lijkt juridisch lastig houdbaar in Nederland.” En dan zijn er nog fabrikanten zoals AlphaESS, Dyness en Growatt die eisen dat een batterij continu online verbonden blijft. Zo niet, dan kan de garantie drastisch worden ingekort, bijvoorbeeld van tien naar drie jaar. “Dat gaat vaak verder dan wettelijk toelaatbaar is.”

De wet biedt vaak meer bescherming dan de garantie
Wat veel consumenten niet weten, is dat Nederlandse wetgeving vaak sterker is dan de fabrieksgarantie. Stevers wijst op het principe van non-conformiteit: een product moet doen wat je er redelijkerwijs van mag verwachten. “Koop je een thuisbatterij, dan mag je verwachten dat die aanzienlijk langer meegaat dan vijf jaar.” Ook kosten voor reparatie zijn wettelijk geregeld. “Transport, arbeid en installatie mogen niet zomaar op de consument worden afgewenteld als een product defect is,” zegt hij.

Toch gaat het daar in de praktijk vaak mis. Van de tien onderzochte fabrikanten noemen Huawei, Growatt, Sessy, Dyness en Pylontec deze kosten niet. Enphase en Solaredge sluiten de kosten expliciet uit. Sigenergy en Zonneplan hebben het wel correct geregeld.“Daar moeten consumenten echt alert op zijn”, stelt Stevers.  

Consument zit nog in de oriëntatiefase
Opvallend genoeg merkt Stevers dat garanties nog niet eens de grootste zorg zijn bij consumenten. “De meeste mensen zitten nog in de eerste fase: koop ik wel of geen thuisbatterij?” zegt hij. Vragen over voorwaarden volgen pas later, als ze volgens hem überhaupt al gesteld worden. Daardoor blijven belangrijke verschillen tussen fabrikanten vaak buiten beeld. En dat is precies waar het volgens Stevers om draait: beslissingen worden genomen zonder volledig inzicht in de rechten en plichten van zowel de fabrikant als de consument.

Fabrikanten niet onwillig, wel defensief
Stevers nuanceert wel dat er zelden sprake is van kwade opzet.“Ik zie geen onwil”, zegt hij. “Wat ik wel zie: bedrijven beschermen zichzelf soms té goed juridisch.” Die houding vertaalt zich in voorwaarden die vooral zijn geschreven om risico’s voor de fabrikant te beperken, niet om duidelijkheid te geven aan de consument. Dat fabrikanten zich daarvan bewust zijn, blijkt uit de reacties die Stevers kreeg. “Meerdere partijen vroegen mij: zie jij nog verbeterpunten? Dat vind ik positief.”

Garantie stopt niet bij de fabrikant
Een ander hardnekkig misverstand: dat garantie verdwijnt als een fabrikant failliet gaat. “Veel mensen denken: pech gehad”, zegt Stevers. “Maar in Nederland loopt de verantwoordelijkheid door de hele keten.” Dat betekent dat consumenten, voor de wettelijke garantie, ook terecht kunnen bij de installateur of groothandel. Zelfs transportkosten, bijvoorbeeld als een batterij naar China moet, horen niet bij de consument te liggen.

Waarom ‘15 jaar garantie’ weinig zegt
Fabrikanten schermen graag met lange garantietermijnen, maar volgens Stevers zegt dat weinig over de werkelijke waarde. “Tussen tien en vijftien jaar zit psychologisch een groot verschil”, zegt hij, “maar praktisch vaak niet.” De kans dat een consument na twaalf jaar nog in dezelfde woning woont, alle documentatie nog heeft en niet sowieso al wil overstappen op technologisch verbeterde batterij, is simpelweg klein. Bovendien zijn garanties vaak gekoppeld aan gebruik. “Het gaat niet alleen om jaren, maar ook om laadcycli. Gebruik je de batterij intensief, dan bereik je die limiet sneller.”

Moeilijk vindbaar en lastig te vergelijken
Wie garantievoorwaarden wil vergelijken, loopt al snel tegen een ander probleem aan: ze zijn vaak slecht toegankelijk. “Bij sommige fabrikanten, bijvoorbeeld bij AlphaESS, moest ik via buitenlandse websites zoeken om de juiste documenten te vinden”, zegt Stevers. “Dat is problematisch.” Daarom pleit hij voor meer transparantie en standaardisering, iets waar de sector volgens hem nog stappen in moet zetten.

Nieuwe ontwikkelingen veranderen het speelveld
Ook de opkomst van plug-in thuisbatterijen, systemen die simpelweg via het stopcontact werpen, zet volgens Stevers de markt verder op scherp. “Ze slaan met hun product, de installateur en groothandel deels over. Dat verandert distributie, verkoop en service fundamenteel.” Voor de toekomst verwacht hij een tweedeling: ongeveer de helft van de markt zal bestaan uit plug-in systemen, de andere helft uit vaste installaties.

Waar consumenten echt op moeten letten
Zijn belangrijkste advies is helder: laat je niet verblinden door het aantal garantie-jaren. “Kijk vooral naar de inhoud. Let op arbeidskosten, transportkosten, de bereikbaarheid van de fabrikant en of er een Nederlandse serviceorganisatie is.” Dat zijn volgens hem de factoren die bepalen of een garantie in de praktijk ook echt iets waard is. Want in een markt die zo snel groeit als die van thuisbatterijen, zit het verschil niet in de belofte, maar in de kleine lettertjes.