Hoe kan flexibiliteit in de woning het best benut worden om het energiesysteem betaalbaar, betrouwbaar en toekomstbestendig te houden? Die vraag stond recent centraal bij een webinar van TKI Urban Energy. In het webinar kwamen meerdere sprekers aan het woord die praktijkvoorbeelden gaven. Het webinar werd voorgezeten door Alissa Valent, innovatieanalist voor slimme systemen bij TKI.

Anton Westra, marketingmanager bij Tibber, kwam als eerste aan het woord. Wat doet Tibber met dynamische tarieven, hoe kijkt het bedrijf naar data gedreven productontwikkeling en hoe kan dat zo goed mogelijk worden ontwikkeld? “We weten allemaal dat de impact groot is voor consumenten nu de salderingsregeling gaat stoppen”, zegt Westra. “Dynamische contracten worden daardoor interessanter en het doet mij goed dat die contracten inmiddels een gerenommeerd begrip zijn geworden.”

De toekomst is dynamisch

“We hebben daar als markt best een reis in gemaakt waar veel in is veranderd. Vorig jaar zijn we van uurprijzen naar kwartierprijzen gegaan. Daar kwamen natuurlijk vragen op. Hoe gaat dat eruitzien en heeft dat wel effect? Verder denk ik dat na 2027 de dynamische tarieven goed gaan aansluiten op wat Nederland nodig heeft. Ik heb in meerdere onderzoeken gelezen dat er een potentieel van 30 procent marktaandeel aan komt. Ik vind dat een realistisch scenario.”

Westra wijst daarnaast op meerdere veranderingen die er de komende jaren aan zullen komen, vooral vanuit de EU. “Er zullen nieuwe dynamische richtlijnen worden aangeboden en we zijn ook blij dat er wordt gesproken over tijdgebonden nettarieven. Daarbij is er dan geen sprake meer van dat je per dag een vaste prijs hebt op basis van de capaciteit die in je woning aanwezig is. Maar de prijzen veranderen dan per seizoen en per tijdsblok.”

Westra spreekt uit dat hij graag zou zien dat er meer sturing komt gebaseerd op het gebruik maken van de eigen opgewekte zonnestroom. “Het verschil tussen warme en koude maanden is groot. In warme maanden zie je dat de prioriteit vooral is om je eigen opwek zelf te verbruiken. Als er veel stroom voorhanden is zie je negatieve prijzen.”

“In de koude maanden is de vraag of er genoeg beschikbaar is en moet je gebruik maken van de spread tussen de prijzen in de ochtend en avond. Het is zaak dat je daar rekening mee houdt. Dus we moeten niet meer met een aanpak werken die voor het hele jaar geldt maar meer kijken wat er op een bepaald moment nodig is.”

Capaciteit van thuislaadsessie reduceren

Vervolgens komt Jaap Brouwer van Alliander aan het woord. Hij vertelt over het Flex Foward project, waarbij is gekeken naar welke marktvergoedingen geboden kunnen worden. Hierbij zijn een aantal uitgevoerd die moeten leiden tot proposities die in de winter kunnen worden uitgevoerd. Het zijn pilots rond netbewust laden en thuisbatterijen.

“Het idee achter netbewust laden is dat we de capaciteit van een thuislaadsessie reduceren in de avonduren om belasting van het net zoveel mogelijk te voorkomen”, begint Brouwer zijn verhaal. “Netbewust laden is in de kern een eenvoudige propositie, maar het is heel belangrijk voor consumenten. Tijdens de pilot, die gestart in is de winter van 2024, is er gebruikgemaakt van een statisch laadprofiel, dat heel voorspelbaar is. Tussen vier uur ’s middags en negen uur ’s avonds is er niet geladen, tenzij dat echt moest.” Aan de pilot deden vier marktpartijen mee met in totaal 2.000 eindgebruikers. Alliander wil de pilot komende winter uitbreiden met 30 marktpartijen en 50.000 eindgebruikers. De resultaten volgen dan.

De pilot rond thuisbatterijen met dynamische proposities had als doel om de spits te mijden. “Ook hier hebben we afgelopen winter een pilot voor uitgevoerd. De leerdoelen bij thuisbatterijen waren: een betaalbare prijs voor consumenten, goede aanstuurbaarheid, verificatie en schaalbaarheid.
Tijdens de pilot zijn we samen met Enexis vooral op straatniveau gaan sturen. Er deden 200 woningen aan de pilot mee. We hebben voor de pilot 2.200 kilowatt aan flex uitgevraagd. De resultaten van de periode november 2025 tot april dit jaar vallen wel wat tegen. Van de gevraagde flex hebben we slechts 25 procent aangeboden gekregen.”

Dat heeft Alliander veel geleerd, geeft Brouwer aan. “We hebben bijvoorbeeld op een veel te klein gebied aangestuurd, dat deden we vooral om overbelasting te voorkomen. Maar dat maakt wel dat er maar een beperkt gedeelte van de markt is gevraagd. En dan is het ook niet zo goed dat je weinig flex krijgt. De volgende stappen binnen het project zijn dat we het netbewust thuisladen door heel Nederland gaan doen. Voor slimme apparaten zijn we nu druk bezig om marktuitvraag voor te bereiden. Dat willen we 1 juli gereed hebben.”

Tips en adviezen om energieprestaties te verbeteren

Edwin van Kessel, oprichter en directeur van BeNext, vertelt over energiemanagement bij woningcorporaties. BeNext helpt bewoners, woningcorporaties en installateurs om energie te besparen, onderhoud te verminderen en woningen toekomstbestendig te maken. Zij hebben een Home Energy Management System (HEMS) ontwikkeld waarmee die in een pilot is ingezet om terugleverkosten te dempen. Zestig woningcorporaties door heel Nederland gebruiken inmiddels het HEMS van BeNext.

“De basis van ons HEMS is een kastje in de woning”, zegt Van Kessel. “De gateway bevindt zich in de meterkast en de sensoren door het huis heen. De verzamelde data gaat naar de cloud van BeNext, waarna het zichtbaar wordt in de app. Hierdoor kan er een slimme sturing worden toegepast. Het automatisch besturen van bepaalde apparaten heeft als voordeel dat het zorgt voor efficiënter energieverbruik en we hebben gezien dat de terugleverkosten geminimaliseerd worden.”

“De besturing van HEMS vindt voornamelijk lokaal plaats zodat bedrijven dan sneller op problemen kunnen anticiperen en er geen onduidelijkheid meer is over waar de data nou is gebleven. Bewoners krijgen naast het inzicht in hun eigen energieverbruik ook allerlei tips en adviezen waarmee ze de energieprestaties kunnen verbeteren. Bijvoorbeeld wanneer het beste moment is om de wasmachine of droger aan te zetten. De woningcorporatie heeft dus inzicht in alle cijfers, zodat we ook kunnen helpen om goede info te geven.”