Buurtbewoners en voorbijgangers van het Olympisch Stadion in Amsterdam keken afgelopen week gek op toen ze het terrein zagen. Terwijl de zon volop scheen werd er geschaatst op de zogeheten Zomerijsbaan, een kunstproject van Rosalie Apituley. De ijsbaan draait op de overschotten van de energie die door de zonnepanelen op het dak van het Olympisch Stadion is opgewekt. De bedoeling achter het project is dat mensen meer na gaan denken over hoe een dynamische toekomst eruit ziet en dat er wordt meebewogen op het beschikbare energieaanbod.

De ijsbaan stond tot 2 juni naast het stadion, op deze dag werd het project afgesloten met een symposium. Het weer zit echter niet mee, want het is bewolkt en een groot deel van de dag regent het behoorlijk. Geschaatst wordt er helaas niet. Dat is een schril contrast met de voorgaande dagen, toen het een drukte van belang was. Naast schaatsen waren er tal van activiteiten te doen op het terrein.

In zaal 1928, die met zo’n tachtig mensen goed gevuld is, wordt dieper in gegaan op het project. Olof van der Gaag, voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Duurzame Energie, opent het symposium. “Ik heb zelden een project meegemaakt dat zo ontzettend veel vragen oproept”, zegt hij. “Want schaatsen middenin de zomer, dat is natuurlijk heel raar.

Apituley neemt het woord dan over van Van der Gaag. “Het is echt ongelooflijk wat er de afgelopen vier dagen allemaal gebeurd is”, zegt ze. “Het was zo leuk om de verraste blikken te zien van mensen die langskwamen. Vooral die van Amsterdammers die zeiden: ‘o, vet! Je kan hier rolschaatsen in het water.”

In een film die wordt getoond gaat Apituley dieper in op het project. “We hebben in de zomer een enorm overschot aan energie en een tekort in de winter. De baan draait compleet op de energie die door de 1”.400 panelen op het dak van het Olympisch Stadion wordt opgewekt. Wanneer de zon niet schijnt, kan de baan niet gebruikt worden. We zijn zo gewend dat energie altijd beschikbaar is. Maar hiermee wil ik mensen gaan laten nadenken over wanneer en hoeveel energie we op welk moment gebruiken.”

Beter naar het energieaanbod luisteren

Er hangt een grote kabel uit het stadion, langs een van de ingangen. Die is verbonden met de ijsbaan en de panelen, via de hoofdmeter van het Olympisch Stadion. Een energiemanagementsysteem zit ertussen en zorgt ervoor dat de ijsbaan operationeel is met de overschotten aan energie. Het systeem zorgt ervoor dat de baan gekoeld blijft. “Maar ik de zie zomerijsbaan niet als oplossing of grote innovatie”, zegt Apituley tegen de zaal. “Het gaat erom dat we beter naar het energieaanbod gaan luisteren. Het liefste zou ik zien dat we de strenge winters van vroeger terugkrijgen.”

Daarna komen er meerdere sprekers aan het woord. Pallas Agterberg, werkzaam bij Alliander, noemt het project alleen al door alle verwarring die het oproept geslaagd. Ook volgt er een panelgesprek met Maartje Brans van Alliander, Dorothy Winters van Team EIFEL, Rocco Piers van de gemeente Amsterdam en Annelies Bobbeldijk-Warning van het ministerie van Economische Zaken. Ze hadden het onder meer over hoe men omgaat met onrechtmatigheid als je wijk achteraan de rij staat bij verduurzaming en je gasrekening wel omhoog gaat.

De aanwezigen namen vervolgens allemaal deel aan breakout sessies met verschillende onderwerpen, zoals flexibiliteit op het elektriciteitsnet en gedragsverandering. Het evenement wordt bij de ijsbaan afgesloten, waar aan het einde van de dag, nadat het flink geregend heeft, toch wat kinderen kunnen gaan schaatsen omdat de zon zich dan weer even laat zien.

Frictie opzoeken

“Ik vind het evenement mooi geslaagd, dat gevoel had ik voor het eerst toen er echt ijs lag”, zegt Apituley na afloop. “We hebben vier dagen kunnen schaatsen en dat was echt een feest. Het project heeft een hele lange aanloop gehad, het concept ontstond drie jaar geleden. Juist dat het zo’n bizar idee is, sprak mij aan. Als kunstenaar wil ik graag de frictie opzoeken en dat is hier goed mee gelukt. Het heeft mensen goed aan het denken gezet.”

“Een belangrijk onderdeel van dit project was de kracht van herhaling”, gaat ze verder. “Waar je eerst de verbaasde blikken van mensen zag vond men het na een tijdje eigenlijk heel normaal dat er met deze temperaturen een werkende ijsbaan lag. Dan voelt het veel minder artificieel dan in het begin.” Apituley wil zich voor een toekomstig project op dunkelflaute richten, maar sluit niet uit dat de Zomerijsbaan over twee jaar terugkeert.