Slimme energiehuishouding wordt groeimarkt voor installateurs

De installatiebranche groeit de komende jaren voorzichtig door, maar de grootste verandering zit niet in meer losse installaties. Volgens Techniek Nederland verschuift de woning steeds meer van een passieve energieverbruiker naar een actief energiesysteem. Dat is vooral relevant voor de markt voor zonnepanelen, laadpalen, thuisbatterijen en energiemanagementsystemen.

In het rapport Economische vooruitzichten 2027 en verder verwacht Techniek Nederland voor de totale installatiebranche een lichte groei: 2,1 procent in 2026, 0,4 procent in 2027 en 1,7 procent in 2028. Daarmee buigt de sector om na een tegenvallend 2024 en 2025. Die groei is volgens het rapport deels te danken aan toenemende woningbouw en aan een stijgende installatiequote: het aandeel van installaties binnen de totale bouwsom.

Elektro wordt verbindende discipline

Techniek Nederland noemt elektro de discipline met een verbindende rol in de energietransitie. Verduurzaming en automatisering zijn volgens het rapport grotendeels vormen van elektrificatie. Daardoor nemen elektrotechnische systemen een steeds centralere plaats in bij energievoorziening en gebouwbeheer.

Dat betekent dat zonnepanelen, laadpalen, thuisbatterijen en warmtepompen steeds minder als losse producten kunnen worden bekeken. Ze worden onderdeel van één energiesysteem in de woning of het gebouw. Voor installateurs verschuift het werk daardoor richting ontwerp, afstemming en beheer van gecombineerde systemen.

Tegelijkertijd staan juist elektrotechnische installateurs onder druk. Het rapport wijst op een tekort aan installateurs, wachttijden door netcongestie en een grote afhankelijkheid van internationale componenten en apparaten. Geopolitieke spanningen en handelsconflicten kunnen daardoor snel effect hebben op beschikbaarheid en prijzen.

HEMS koppelt opwek, opslag en verbruik

Een belangrijke trend in het rapport is de opkomst van slimme energiehuishouding. Door eerdere energiecrises en de afbouw van de salderingsregeling groeit de behoefte om zelf opgewekte stroom beter te benutten. Home Energy Management Systemen, vaak HEMS genoemd, spelen daarin volgens Techniek Nederland een centrale rol.

Zo’n systeem stemt opwek, opslag en verbruik automatisch op elkaar af. Daarbij gaat het om zonnepanelen, thuisbatterijen, laadpalen, warmtepompen, boilers en andere elektrische installaties. Voor huishoudens wordt het daarmee mogelijk om zonnestroom vaker direct zelf te gebruiken, bijvoorbeeld door de elektrische auto te laden of een batterij op te laden wanneer er veel zonnestroom beschikbaar is.

De thuisbatterij versterkt deze ontwikkeling. Volgens Techniek Nederland was de thuisbatterij enkele jaren geleden nog vooral interessant voor een kleine groep voorlopers, maar ontwikkelt de technologie zich snel en wordt deze breder toepasbaar. Het rapport waarschuwt niet expliciet voor overspannen verwachtingen rond terugverdientijd, maar maakt wel duidelijk dat opslag vooral waarde krijgt in combinatie met slimme aansturing.

Netcongestie zorgt voor vraag én vertraging

Netcongestie speelt een dubbele rol. Aan de ene kant remt het de markt, omdat nieuwe aansluitingen of uitbreiding van aansluitcapaciteit langer kunnen duren. Aan de andere kant leidt het juist tot extra vraag naar slimme energieoplossingen en opslag. Het rapport noemt netcongestie expliciet als factor die de vraag naar slimme energieoplossingen en opslag aanjaagt.

Voor de markt voor thuisbatterijen en laadpalen is dat relevant. Batterijen kunnen helpen om pieken in teruglevering of verbruik te verlagen, maar alleen wanneer ze goed worden aangestuurd. Een batterij die op een ongunstig moment laadt of ontlaadt, kan de netbelasting juist vergroten. Daardoor wordt software minstens zo belangrijk als hardware.

Ook voor laadpalen verandert de rol. Slim laden maakt het mogelijk om laadsessies af te stemmen op zonnestroom, dynamische tarieven of netbelasting. In combinatie met HEMS wordt de laadpaal een schakel in het energiesysteem van de woning.

Renovatie en woningbouw blijven belangrijk

De woningbouw biedt de komende jaren volgens Techniek Nederland weer groeiperspectief. Voor de komende drie jaar wordt een gemiddelde jaarlijkse groei van circa 2,4 procent verwacht. Het aantal opleveringen stijgt volgens de prognose naar ongeveer 73.500 woningen in 2026, 74.500 in 2027 en 75.000 in 2028.

Toch ligt de installatiequote in de utiliteitsbouw veel hoger dan in de woningbouw. In 2026 komt de gemiddelde installatiequote in de utiliteitsbouw volgens het rapport uit op 42,8 procent, tegenover 19,5 procent in de woningbouw. Dat onderstreept dat ook commerciële gebouwen, renovatieprojecten en verduurzaming van bestaande utiliteit belangrijk blijven voor installateurs die actief zijn in elektro, energieopslag en energiemanagement.