Het stroomnet kan tot maximaal 30 procent extra capaciteit aan dan tot nu toe wordt gebruikt, blijkt uit onderzoek van DNV in opdracht van het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat en het ACM. Maar regelgeving vertraagt de uitrol.

De meeste ruimte om het net zwaarder te belasten zit in het midden- en hoogspanningsnet. Het laagspanningsnet heeft bijna geen extra capaciteit. Het onderzoek laat zien dat het zwaarder belasten van het hoogspanningsnet in theorie 10 tot maximaal 30 procent extra ruimte en nieuwe aansluitingen oplevert.

Hoewel er technische beperkingen zijn, stellen de onderzoekers dat er wel degelijk mogelijkheden liggen voor extra aansluitingen.

DNV noem als voorbeeld drie mogelijkheden: componenten boven nominale capaciteit gebruiken, betere benutting van marges en gerichte verzwaring van zwakke schakels.

Gemiddeld is 60 procent van de gehele capaciteit beschikbaar voor normaal gebruik. De 40 procent die overblijft wordt bewaard als reserve om storingen en onderhoud te kunnen uitvoeren, zonder belemmeringen. Hierdoor ligt het daadwerkelijke gebruik van het net relatief laag. Tijdens de piekmomenten wordt ongeveer 53 procent van de totale netcapaciteit gebruikt. Buiten de pieken ligt de belasting rond de 30 procent.

Die ruimte is echter niet wat het lijkt. Netbeheerders moeten namelijk rekening houden met de maximale belasting in de toekomst, vaak jaren vooruit. Juist in die piekmomenten ontstaat congestie. In veel gebieden wordt de beschikbare capaciteit tegen het einde van de congestieperiode zelfs overschreden.

Regionale netbeheerders

Uit het onderzoek blijkt dat regionale netbeheerders hun netten technisch gezien wel zwaarder kunnen belasten. Toch levert het in de praktijk weinig extra ruimte op. Dit komt doordat het bovenliggende hoogspanningsnet vaak al vol zit, waardoor de extra capaciteit op regionale netten niet goed benut kan worden. Hierdoor kan momenteel maar een klein deel van het mogelijke extra vermogen echt gebruikt worden om nieuwe huishoudens aan te sluiten.

DNV schat dat momenteel slechts ongeveer 3 procent extra capaciteit daadwerkelijk benut kan worden voor het aansluiten van klanten.

Maatschappelijke kosten

Netcongestie is al jaren een probleem en brengt veel maatschappelijke kosten met zich mee, zo’n 40 miljard euro per jaar stellen de onderzoekers. Het vertraagt de economische groei, de energietransitie, de woningbouw en andere maatschappelijke ontwikkelingen. “Het onderzoek legt bloot dat we aan de ene kant enorme maatschappelijke schade accepteren door congestie, terwijl we aan de andere kant vasthouden aan een bijna absolute betrouwbaarheid,” zegt Lisanne Saes, branchespecialist netinfrastructuur Holland Solar en NedZero. “Dit onderzoek zou ertoe moeten lijden dat netbeheerders die voorzichtigheid loslaten.”