De thuisbatterij zit, sinds bekend werd dat de salderingsregeling definitief zal worden afgeschaft, enorm in de lift. Desondanks blijft de batterij een nog relatief nieuw product waar op het gebied van prestaties nog niet heel veel bekend over is. Vereniging Eigen Huis heeft daarom twee jaar lang dertien van hun leden met thuisbatterijen gevolgd, om te kijken wat de thuisbatterij nou echt voor huiseigenaren kan betekenen. Het eerste jaar van praktijkonderzoek is inmiddels afgerond en CE Delft heeft de cijfers van de thuistesters geanalyseerd in een onderzoek, opgesteld door Lucas van Cappellen van CE Delft en Charley Bakker, algemeen directeur van Vereniging Eigen Huis.

In de pilot zijn verschillende typen batterijen getest, met variatie in omvang, manier van laden en ontladen. Het ging om batterijen die alleen eigen zonne-energie opslaan, batterijen die daarnaast zogezegd ook handelen door slim te laden bij lage stroomprijzen en te ontladen bij hoge prijzen, en batterijen die actief zijn op de onbalansmarkt.

Aan de hand van het onderzoek kunnen de volgende conclusies getrokken worden. Ten eerste kunnen thuisbatterijen het wegvallen van de salderingsregeling financieel niet volledig compenseren. De energierekening zal omhoog gaan, ook wanneer je een thuisbatterij hebt. De cijfers laten zien dat een deel zeker wel terugverdiend kan worden, maar de extra inkomsten die met thuisbatterijen binnenkomen zijn niet voldoende om te kunnen compenseren. Daarnaast zijn er verschillende proefopstellingen waarbij de batterij niet wordt terugverdiend, laat staan dat de batterij een compensatie van de hogere energiekosten kan bewerkstellingen.

Ten tweede verhogen thuisbatterijen het eigen verbruik. Als de thuisbatterij goed gedimensioneerd is kan het eigen verbruik met ongeveer 30 procent omhoog gaan. In één representatieve proefopstelling steeg het eigen verbruik van 35 naar 68 procent met een 5 kilowattuur-thuisbatterij. Bij huishoudens met een veel hoger verbruik en zon pv-productie is een grotere thuisbatterij vereist om het eigen verbruik te verhogen.

Inkomsten gaan omlaag

Ten derde is zelfconsumptie die gecombineerd wordt met de day-aheadmarkt het meest toekomstbestendige verdienmodel, alleen is er onzekerheid of dit rendabel zal blijven. De onbalansmarkt was voorheen de meest rendabele businesscase, maar is ook niet toekomstbestendig gebleken.

De inkomsten gaan omlaag omdat er steeds meer batterijen actief zijn en omdat er steeds meer energiebelasting moet worden betaald na de afschaffing van de salderingsregeling. Zelfconsumptie zal nu het beste verdienmodel worden, verwachten de onderzoekers, aangevuld met slim laden en ontladen op basis van de day-aheadmarktprijzen.

Uit twee proefopstellingen blijkt een terugverdientijd van 6,5 tot 22 jaar; met grote afhankelijkheid van de eigenschappen van de woning qua energieverbruik en vraag, elektriciteitscontract, ontwikkeling van de energieprijzen en beleid. In de winter is de zelfconsumptiebatterij vaak niet actief, schrijven de onderzoekers. Als er een dynamisch contract wordt gebruikt zal de batterij extra opladen op de momenten dat de stroomprijs laag is en elektriciteit leveren aan de woning of het net als de prijs hoog is. Wanneer de salderingsregeling zou blijven bestaan lag de terugverdientijd over het algemeen tussen de 7 en 12 jaar, maar door het schrappen gaat die omhoog.

Zaken om in de gaten houden

Uit de pilot kunnen nog meer algemene conclusies worden getrokken. Zo blijkt dat een thuisbatterij een investering is met aanzienlijke onzekerheden, onder andere vanwege toekomstige elektriciteitsprijzen, mogelijke beleidsontwikkelingen en een onzekere terugverdientijd. Het is daarom essentieel dat mensen die er een aanschaffen zich goed laten adviseren, ook om ervoor te zorgen dat je een veilige opstelling in huis haalt.  

Daarnaast wordt aangeraden om geen te grote thuisbatterij uit te kiezen en dit moet dus zorgvuldig gebeuren. Kijk daarbij naar wat je op een gemiddelde (niet te zonnige) dag overhoudt aan zonnestroom en wat je zelf verbruikt. Die twee getallen vormen de eerste indicatie van de grootte van de batterij die je kan aanschaffen. De onderzoekers waarschuwen ook dat mensen met een thuisbatterij heel goed naar de instellingen moeten kijken. Tijdens het onderzoek werd bij twee thuisbatterijen een fout ontdekt, waardoor de energierekening omhoog ging.

De onderzoekers noemen nog twee andere zaken om in de gaten te houden. Naar verwachting gaan de netbeheerders nieuwe tarieven introduceren en dan gaan consumenten betalen per afgenomen kilowattuur. De prijs verschilt dan per moment. Dat zal twee effecten hebben: energiehandel wordt dan minder aantrekkelijk doordat je per kilowattuur moet betalen. Netto kan een businesscase beter worden wanneer je gaat laden op momenten met lage nettarieven en leveren aan de woning als de nattarieven hoog zijn. En tot slot: als de aanschafprijs van de thuisbatterij nog meer daalt kan de terugverdientijd omhoog gaan.