Thuisbatterijen zitten al een tijdlang in de lift door het naderende einde van de salderingsregeling, waardoor steeds meer mensen er een aanschaffen om bijvoorbeeld meer zonnestroom onder het dak te houden. Er is veel informatie over thuisbatterijen te vinden, maar de brandveiligheid krijgt vaak minder aandacht. Gerard Holtkamp, woordvoerder en vakspecialist Brandweerzorg bij de Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland, vertelt meer over hoe brandgevaarlijk de thuisbatterij nu eigenlijk is.

“Algemeen gesteld kan ik zeggen dat de meeste leveranciers van thuisbatterijen echt wel goed nadenken over de kwaliteit die ze op de markt zetten”, zegt Holtkamp. “Er zijn uitzonderingen, je hebt prijsvechters uit het buitenland. Maar dan moet je je wel realiseren dat prijsstunts ergens vandaan komen en dan hoef je ook niet gek op te kijken als een accu problemen geeft. Wat wel opvalt is dat bedrijven die een thuisbatterij aanschaffen regels hebben waar ze zich aan moeten houden. Particulieren hebben dat niet. Zij kunnen makkelijker een thuisaccu met een stekker in de supermarkt kopen.”

“Het nadeel rond dit onderwerp is dat het vaak lastig is om te achterhalen of een brand echt veroorzaakt is door een accu”, gaat Holtkamp verder. “Een schuurbrand bijvoorbeeld kan bij de accu van de elektrische fietsen begonnen zijn, maar het kan ook zijn dat de fietsen bij de brand betrokken zijn geraakt. Dat kan dus een vertekend beeld geven. We zien meer branden bij elektrische auto’s dan bij thuisbatterijen, maar er zijn meer elektrische auto’s dan accu’s, dus dat is logisch.”

“Als ik dit onderwerp afpel vanuit het perspectief van de brandweer zie je dat er veel branden op dezelfde manier geblust kunnen worden. Dus dat gaat bij een bankstel in basis hetzelfde als bij een accu die vlam heeft gevat: water op het vuur. Een accu is vaak alleen lastiger te blussen omdat het water in de kern moet komen. Maar wat een brand bij thuisbatterijen gevaarlijker en risicovoller maakt, is dat er altijd energie vrijkomt. Een accu raakt in korte tijd heel veel energie kwijt en kan ook erg onvoorspelbaar reageren.”

“Als een accu Nikkel-Mangaan-Kobalt-cellen (NMC) heeft, kan dat secundaire branden veroorzaken. Een lithiumijzerfosfaataccu (LFP) is minder brandgevoelig, maar geven bij een brand weer veel brandbare rook af waarbij 40 tot 60 procent bestaat uit waterstofgas. Als je dat ophoopt in een afgesloten ruimte hoeft er maar een ontsteking bij te komen en ligt er zo een pui uit, of ramen.”

Dogma

De risico’s rond brandveiligheid bij accu’s worden nog wel eens onderschat maar waarom, daar heeft Holtkamp niet direct een verklaring voor. “Daar is geen onderzoek naar gedaan. Maar wat je wel ziet is dat sommige mensen heel graag producten aan de man willen brengen. En als ermee wordt geadverteerd dat een accu minder risico’s kent snap ik dat mensen denken dat hij niet brandbaar is. Het risico is ook wel wat kleiner, maar niet nul. Binnen de brandweer stellen we vanuit de statistiek gezien de kans op brand op ‘1’, dat wil zeggen dat er ergens een keer brand gaat uitbreken, we weten alleen nog niet waar en wanneer.”

Is er binnen Nederland ook een verschil te zien in de locaties van incidenten? “Bij hogere dichtheden, zoals in Den Haag, heb je sneller incidenten omdat daar meer mensen zitten. Maar de aard kan heel verschillend zijn. In de Haaglanden had iemand bijvoorbeeld een veilige accu geplaatst maar de buurman had te ver geboord in de spouwmuur, en kwam met de boor in de accu terecht. Dat soort dingen verzin je niet.”

Tijdens de beurs Solar Solutions Amsterdam gaf Holtkamp een seminar over dit onderwerp. “Ik dacht eerst, wat moet ik de gemiddelde installateur nog over dit onderwerp vertellen? Zij weten alles al. Dan wordt het onderwerp al snel een dogma. Maar iedereen vond het een goed verhaal en ik heb helemaal geen negatieve reacties gehad. Mijn verhaal is altijd dat er onderschatte risico’s zijn.”

“Ik denk dat het, voordat ik mij hier op ging focussen, ook best goed ging rond de brandveiligheid”, gaat Holtkamp verder. “Maar soms is het goed om mensen even met hun neus op de feiten te drukken. Ik hou van integrale samenwerking over de breedte en ik durf te stellen dat het daar heel goed mee gaat. We hebben binnenkort een gesprek staan met bouwers van noodstroomvoorzieningen, zij willen met ons meedenken over veiligheid. En voor ons is het ook goed, want in dat soort gesprekken kun je tips horen waar je zelf nog niet aan had gedacht.”  

Wat zijn volgens Holtkamp goede tips om de brandveiligheid te waarborgen? “Als installateur helpt het al, naast alle regels die er nu al zijn, dat het besef er is dat je een energiebron in een huis plaatst die brand of rook kan veroorzaken. Als je dit zo neerlegt bij een deskundige installateur heb je de helft van de regelgeving niet meer nodig. Dan doe je als installateur al het goede. Een accu in een schuurtje is iets anders dan in de gangkast van een eengezinswoning. Tegelijkertijd moet je niet verzanden in regelgeving. We hebben soms de Pavlovreactie dat we meer regels toe gaan voegen. Dan wordt het zo diffuus dat niemand meer weet wat je moet doen. Duitsers doen dat ook, zij het iets bureaucratischer.”

De-installateurs

“Op dit gebied hebben we, net als bij zonnepanelen, simpelweg ook in een onvolwassen periode gezeten”, brengt Holtkamp een nuance aan. “Maar de cirkel gaat altijd rond. Ik moet eerlijk zeggen, wij hebben die onvolwassenheid ook in ons optreden gehad. Als wij iets voor het eerst meemaken, zou een buitenstaander dat misschien weer heel anders doen. Het is een onbedoelde onwetendheid.”

“Als wij als branche en de wetgevende macht elkaar kunnen vinden kunnen we aan de voorkant veel problemen tackelen”, besluit Holtkamp. “Waar wij als brandweer ook nog behoefte aan hebben zijn de-installateurs. Dat zijn mensen die ook gespecialiseerd zijn in de ontmanteling van systemen die beschadigd zijn maar nog wel energie opwekken. Dan krijgt een installateur nog wel eens een optater omdat hij niet gewend is daarmee te werken. Dat willen we voorkomen.”