Combinatie zonnepanelen, batterijen en elektriciteitsvraag kunnen elektriciteitskosten in jaren 2030 met 40 procent verlagen
Terug
De combinatie van zonnepanelen, batterijopslag en een groeiende elektriciteitsvraag kan de totale kosten van het elektriciteitssysteem in de jaren 2030 met maximaal 40 procent verlagen. Daarvoor moeten de installatiekosten van zonnepanelen en batterijen wel verder dalen en moet de elektrificatie van de economie gelijke tred houden met de uitbreiding van decentrale energieopwekking. Dat blijkt uit een analyse van het Schneider Electric Research Institute (SERI), waarin 40.500 scenario’s zijn doorgerekend.
In het rapport System Costs of Electricity: A New Baseline for the 21st Century Economy onderzoekt SERI wat de grootschalige toepassing van decentrale energiebronnen betekent voor de kosten van het elektriciteitssysteem als geheel. Het gaat daarbij om zonnepanelen en batterijen bij huishoudens, commerciële gebouwen en industriële bedrijven.
De onderzoekers kijken nadrukkelijk verder dan de aanschaf- en installatiekosten van deze systemen. Ook de kosten van centrale elektriciteitsopwekking en de bestaande elektriciteitsinfrastructuur zijn meegenomen. Daarmee wil SERI inzichtelijk maken of de groei van decentrale energiebronnen uiteindelijk leidt tot hogere of lagere elektriciteitskosten voor de samenleving.
Lagere systeemkosten door zonnepanelen en batterijen
Het onderzoek rekent met een uitgangswaarde van 0.160 dollar per kilowattuur voor de totale systeemkosten. Bij toepassing van de huidige wereldwijde gemiddelde installatiekosten voor zonnepanelen en batterijen komt de meest kostenefficiënte combinatie uit op 0.145 dollar per kilowattuur. Dat is ongeveer 10 procent lager dan de uitgangswaarde.
Wanneer de onderzoekers uitgaan van de verwachte installatiekosten in de jaren 2030, dalen de minimaal berekende systeemkosten naar 0.094 dollar per kilowattuur. Dat betekent een potentiële kostenverlaging van ongeveer 40 procent.
De besparingen kunnen volgens SERI oplopen tot 0.8 procent van het wereldwijde bruto binnenlands product (bbp). Bij de huidige installatiekosten ligt het potentiële economische voordeel rond 0.15 procent van het bbp.
De uitkomsten zijn niet in iedere markt hetzelfde. Vooral de installatiekosten van decentrale energiebronnen spelen een belangrijke rol. In de Verenigde Staten liggen de kosten voor zonnepanelen op woningen bijvoorbeeld aanzienlijk hoger dan het wereldwijde gemiddelde. Bij de huidige Amerikaanse kosten stijgen de minimaal berekende systeemkosten daardoor naar ongeveer 0,.91 dollar per kilowattuur. Dat is 20 procent boven de gehanteerde uitgangswaarde.
Elektrificatie moet meegroeien met opwek en opslag
De kostenbesparing ontstaat volgens de onderzoekers door twee mechanismen. Ten eerste vervangen zonnepanelen en batterijen een deel van de elektriciteit die anders via het openbare net zou worden afgenomen. Lokaal opgewekte en opgeslagen elektriciteit hoeft immers niet volledig via de centrale elektriciteitsinfrastructuur te worden geleverd.
Ten tweede kunnen batterijen de piekbelasting verlagen en het elektriciteitsverbruik gelijkmatiger over de dag verdelen. Daardoor ontstaat ruimte op het bestaande elektriciteitsnet. Wanneer nieuwe elektrische toepassingen die beschikbare capaciteit benutten, kunnen de vaste kosten van de infrastructuur over een groter elektriciteitsvolume worden verdeeld. Dat drukt de gemiddelde kosten per kilowattuur.
Daarvoor is wel voldoende nieuwe elektriciteitsvraag nodig. Elektrische auto's, warmtepompen, airconditioning en datacenters kunnen de beschikbare netcapaciteit beter benutten. De onderzoekers benadrukken dat de groei van deze toepassingen en de uitbreiding van decentrale energieopwekking op elkaar moeten worden afgestemd.
SERI berekende dat decentrale energiebronnen momenteel al een potentieel hebben van meer dan 7.500 terawattuur per jaar. Dat komt overeen met ongeveer 30 procent van de wereldwijde elektriciteitsvraag. In 2050 kan dit potentieel volgens het rapport oplopen tot 25.000 terrawattuur.
Verkeerde investeringsvolgorde kan kosten verhogen
De timing van investeringen in zonnepanelen, batterijen en elektrificatie is bepalend voor het uiteindelijke kostenvoordeel. Het rapport onderscheidt drie mogelijke ontwikkelingen: een groei van decentrale energiebronnen die vooruitloopt op de elektriciteitsvraag, een groei van de vraag die vooruitloopt op het aanbod en een gelijktijdige ontwikkeling van beide.
Wanneer de elektriciteitsvraag sneller groeit dan de uitbreiding van zonnepanelen en batterijen, zijn aanvullende investeringen in centrale opwekcapaciteit en netinfrastructuur nodig. De beschikbare flexibiliteit om pieken op te vangen ontbreekt dan nog.
Wanneer zonnepanelen en batterijen juist veel sneller worden uitgerold dan de elektriciteitsvraag groeit, ontstaat aanvankelijk ongebruikte capaciteit. De vaste kosten van het centrale elektriciteitssysteem worden dan over een kleiner elektriciteitsvolume verdeeld. Pas wanneer nieuwe elektrische toepassingen de beschikbare ruimte benutten, ontstaan de beoogde schaalvoordelen.
Het gunstigste resultaat ontstaat wanneer de groei van decentrale opwekking, batterijopslag en elektriciteitsvraag gelijktijdig plaatsvindt. In dat scenario blijven de totale systeemkosten gedurende de overgangsperiode lager dan bij de andere twee ontwikkelpaden.
De onderzoekers wijzen erop dat de verschillende ontwikkelingen per regio uiteenlopen. In Europa groeit de inzet van decentrale energiebronnen bijvoorbeeld relatief snel, terwijl de elektriciteitsvraag minder hard toeneemt. Nieuwe toepassingen zoals elektrische auto's, airconditioning en datacenters kunnen helpen om de beschikbare capaciteit beter te benutten.
Ook de dimensionering van batterijen is belangrijk. Een opslagcapaciteit die niet aansluit bij het verbruiksprofiel en de hoeveelheid opgewekte zonnestroom kan de totale systeemkosten juist verhogen. In het huidige wereldwijde kostenscenario lopen de uitkomsten uiteen van 10 procent onder de uitgangswaarde bij een optimale configuratie tot 35 procent erboven bij een ongunstige batterijconfiguratie.
Sturing op vraag en aanbod
Om de potentiële besparingen te realiseren, noemt SERI drie beleidsprioriteiten.
De eerste is het afvlakken van de elektriciteitsvraag. Dynamische elektriciteitstarieven, tarieven voor piekbelasting en financiële prikkels voor de combinatie van zonnepanelen en batterijen kunnen gebruikers stimuleren hun verbruik beter af te stemmen op de beschikbare capaciteit. Ook energiemanagementsystemen kunnen daarbij een rol spelen.
De tweede prioriteit is het gelijktijdig stimuleren van decentrale energieopwekking en elektrificatie. Subsidies en andere investeringsprikkels zouden volgens de onderzoekers niet alleen gericht moeten zijn op zonnepanelen en batterijen, maar ook op nieuwe elektrische toepassingen. Daarnaast zouden bouwvoorschriften en technische normen rekening moeten houden met de combinatie van opwekking, opslag en elektriciteitsverbruik.
De derde prioriteit is het verlagen van de installatiekosten. Daarvoor zijn volgens SERI efficiëntere toeleveringsketens, productieprikkels en gezamenlijke publieke inkoop nodig. Ook het vereenvoudigen van vergunningprocedures en het opleiden van voldoende installateurs kunnen bijdragen aan lagere kosten.
Onderzoek kent ook beperkingen
De onderzoekers benadrukken dat het rapport een eerste modelmatige verkenning is en geen analyse van een daadwerkelijk elektriciteitsnet. Het model houdt bijvoorbeeld geen rekening met de fysieke beperkingen van afzonderlijke netten en lokale congestie. Ook wordt overtollige zonnestroom niet teruggeleverd aan het openbare elektriciteitsnet. Het overschot wordt opgeslagen of afgeschakeld.
Daarnaast zijn de batterijconfiguraties en verbruiksprofielen gebaseerd op vooraf vastgestelde categorieën. De onderzoekers erkennen dat de werkelijke situatie per huishouden, bedrijf en regio veel gevarieerder is.
Ook de verdeling van de netkosten over verschillende groepen afnemers is niet onderzocht. Dat betekent dat de berekende daling van de totale systeemkosten niet automatisch inhoudt dat iedere elektriciteitsgebruiker een lagere energierekening krijgt.
SERI concludeert dat zonnepanelen en batterijen het elektriciteitssysteem als geheel goedkoper kunnen maken, mits de kosten van deze technologieën verder dalen en de elektriciteitsvraag gelijktijdig groeit. Vooral batterijen spelen daarin een belangrijke rol. De onderzoekers beschouwen opslag als een cruciale schakel om de opgewekte zonnestroom beter te benutten en het elektriciteitssysteem flexibeler te maken.


























