De energietransitie dreigt onbedoeld exclusief te worden. Terwijl het elektriciteitsnet vastloopt en steeds meer huishoudens zoeken naar oplossingen, sturen beleid en subsidies juist richting grotere, duurdere thuisbatterijen. Als beleid thuisbatterijen groter maakt, maken we verduurzaming onbedoeld kleiner.

Juist daarom wringt het dat subsidieregelingen vaak sturen op minimale groottes en hoge instapbedragen. Neem de provincie Flevoland, waar subsidie voor thuisbatterijen pas beschikbaar is vanaf een investering van 3.000 euro of een minimale capaciteit van 5 kilowattuur. Goed bedoeld beleid, maar in de praktijk stimuleert het precies datgene wat volgens recent onderzoek van Vereniging Eigen Huis vaak niet loont: grotere batterijen met een lange en onzekere terugverdientijd. Daarmee wordt de instap onnodig hoog en vallen veel huishoudens af. Huishoudens die met een kleinere batterij wél direct waarde hadden kunnen leveren voor zichzelf én voor het elektriciteitsnet.

Dat is een gemiste kans! Niet alleen omdat verduurzaming zo alleen bereikbaar is voor vermogende huishoudens, ook omdat we het effect van schaal laten liggen. Honderdduizenden huishoudens met kleinere batterijen die lokaal zonnestroom opslaan en later gebruiken, helpen het net effectiever helpen dan een beperkte groep grote installaties. Juist doordat de drempel lager is, kunnen veel meer huishoudens meedoen. Dat roept de vraag op voor wie we deze regelingen eigenlijk inrichten.

De discussie over thuisbatterijen gaat vaak over capaciteit: groter, groter, groter. Terwijl de echte winst juist zit in het juiste formaat. Een te grote batterij werkt in de praktijk tegen je: in de zomer krijg je hem niet leeg, in de winter niet vol. De recente berichtgeving over terugverdientijden maakt dat extra relevant. Geanonimiseerde inzichten vanuit meer dan 1 miljoen huishoudens die gebruikmaken van HomeWizard, laten ons zien dat 2,7 kilowattuur perfect is voor een gemiddeld huishouden. En omdat een kleinere batterij goedkoper is, wordt de instap lager en daarmee de terugverdientijd in de praktijk vaak realistischer.

De energietransitie is in volle gang. Zonnepanelen liggen inmiddels op miljoenen daken en steeds meer huishoudens zoeken naar manieren om hun eigen stroom slimmer te gebruiken. Tegelijkertijd loopt het elektriciteitsnet tegen zijn grenzen aan. Netcongestie is dagelijkse realiteit en uit zich in terugleverbeperkingen, wachttijden en onzekerheid bij consumenten en installateurs. Lokale opslag kan helpen om pieken af te vangen en het net te ontlasten, mits die opslag logisch en passend wordt ingezet.

Thuisbatterijen worden daarbij vaak genoemd als oplossing, maar in het gesprek- en de angstaanjagende koppen op grote nieuwssites - lijkt het al snel te gaan over grote systemen. Terwijl de praktijk laat zien dat het juist draait om maatvoering. Het overschot aan zonnestroom dat een gemiddeld huishouden op een doorsnee dag teruglevert, is vaak beperkt tot een paar uur rond het midden van de dag. Precies dat overschot past bij veel huishoudens in een kleine batterij van rond de 2,7 kilowattuur. Niet om volledig zelfvoorzienend te zijn, maar om een deel van die stroom later op de dag zelf te gebruiken.

Vereniging Eigen Huis laat zien dat grotere batterijen lang niet altijd extra voordeel opleveren en dat de terugverdientijd sterk oploopt naarmate de batterij groter wordt. Zeker bij gemiddelde huishoudens met een normaal verbruik is de kans groot dat een grote batterij pas wordt vervangen voordat hij zichzelf heeft terugverdiend. Dat maakt de vraag naar ‘hoe groot moet een batterij zijn’ relevanter dan ooit. Dit onderzoek onderstreept daarmee vooral de noodzaak om het gesprek te kantelen. Een thuisbatterij is geen gegarandeerde investering en geen manier om structureel geld te verdienen. Wie dat verwacht, kan teleurgesteld raken. Maar wie kijkt naar de praktische waarde (meer eigen gebruik, minder piekbelasting en meer grip op het eigen energieverbruik) ziet waarom kleinere, passende batterijen voor veel huishoudens juist logisch zijn.

De energietransitie wint aan snelheid wanneer oplossingen toegankelijk, betaalbaar en eenvoudig zijn. Niet door te sturen op ‘zo groot mogelijk’, maar op ‘zo effectief mogelijk’. Als beleid en subsidieregelingen daar beter op aansluiten, wordt verduurzaming geen exclusief product voor een kleine groep, maar een haalbare stap voor veel meer huishoudens. Juist de kleinere oplossingen maken het grote verschil.