De Europese Commissie wil lidstaten tijdelijk meer begrotingsruimte geven voor investeringen die de Europese energievoorziening minder afhankelijk maken van geïmporteerde fossiele brandstoffen. Het gaat om investeringen in bijvoorbeeld het elektriciteitsnet, energieopslag en zonnepanelen.

De Europese Commissie geeft extra flexibiliteit binnen de bestaande nationale ontsnappingsclausule  van de Europese begrotingsregels. Die clausule werd eerder vooral gebruikt voor extra defensie-uitgaven. Lidstaten kunnen nu vragen om de reikwijdte daarvan tijdelijk uit te breiden naar investeringen in energiezekerheid.

Binnen het bestaande plafond van 1,5 procent van het bruto binnenlands product voor extra uitgaven geldt voor energiemaatregelen een afzonderlijke bovengrens. Voor Nederland zou dat, gerekend met het bbp van 2025, neerkomen op maximaal circa 3,5 miljard euro per jaar. Over de periode 2026 tot en met 2028 geldt een cumulatieve bovengrens van 0,6 procent van het bbp, wat voor Nederland neerkomt op ongeveer 7,1 miljard euro. Het gaat daarbij om begrotingsruimte binnen de Europese regels, niet om geld dat automatisch beschikbaar komt of al is toegekend.

De Commissie koppelt de stap aan de aanhoudende druk op de energiemarkt door geopolitieke spanningen. Tegelijkertijd benadrukt Brussel dat tijdelijke steun voor huishoudens en bedrijven gericht en begrotingstechnisch houdbaar moet blijven. Maatregelen mogen volgens de Commissie niet leiden tot extra vraag naar fossiele brandstoffen.

Voor de solar- en opslagsector kan de verruiming vooral van belang zijn als nationale overheden de ruimte gebruiken voor netverzwaring, batterijopslag, flexibiliteit en de versnelde uitrol van hernieuwbare elektriciteit. Eurocommissaris Valdis Dombrovskis vatte die inzet als volgt samen: “Het gaat om energiezekerheid en betaalbaarheid. Dat betekent het versterken van netcapaciteit en energieopslag om de energiezekerheid te vergroten.”

Welke investeringen precies onder de regeling vallen, moet de Commissie nog verder uitwerken.