Flevoland stelt aantoonbaar netnut verplicht voor grote batterijen

Nieuwe grootschalige batterijprojecten in Flevoland moeten vanaf 1 december aantoonbaar bijdragen aan een goede werking van het elektriciteitsnet. Dat is vastgelegd in de herziene Omgevingsverordening van de provincie. Gemeenten mogen een batterij met een vermogen van meer dan 1 megawatt alleen planologisch mogelijk maken wanneer de lokale netimpact voldoende is onderbouwd.

De nieuwe instructieregel geldt voor stationaire systemen voor de opslag van elektriciteit in heel Flevoland, met uitzondering van de rijkswateren. Een gemeente die een dergelijk project in het omgevingsplan wil opnemen, moet motiveren hoe rekening is gehouden met de lokale netsituatie en eventuele netcongestie.

Daarbij moet worden onderbouwd welk effect het opslagsysteem heeft op het versterken of in stand houden van een goede werking van de elektriciteitsinfrastructuur. Het provinciale beleid spreekt in dit verband van een energietoets.

Netbeheerder krijgt belangrijke adviesrol

Volgens de toelichting bij de verordening moet de energietoets inzicht geven in de impact van een batterij op het lokale elektriciteitsnet. Ook moet worden gekeken naar het energiemanagementsysteem waarmee overbelasting van het net zoveel mogelijk wordt voorkomen.

De provincie voorziet daarbij een belangrijke rol voor de netbeheerder. Die moet onderzoek doen naar de gevolgen van het project en de beperkingen van de lokale infrastructuur. De netbeheerder wordt echter niet formeel aangewezen als wettelijk adviseur. Het advies vormt vooral een inhoudelijke basis voor de belangenafweging die de gemeente als bevoegd gezag moet maken.

Daarmee wordt de planologische beoordeling van batterijen nadrukkelijk gekoppeld aan hun daadwerkelijke gedrag op het net. Alleen het plaatsen van een batterij in een congestiegebied is niet automatisch voldoende. Ook laadmomenten, ontlaadmomenten, beschikbare transportcapaciteit en de wijze van aansturing kunnen bepalend zijn.

De provincie wil voorkomen dat opslagprojecten andere ruimtelijke ontwikkelingen belemmeren doordat zij op ongunstige momenten extra capaciteit gebruiken. Batterijen kunnen congestie verminderen door elektriciteit op te slaan tijdens lokale productiepieken en terug te leveren wanneer voldoende ruimte beschikbaar is. Een installatie die vooral op landelijke handelsmarkten actief is, kan lokaal echter juist extra belasting veroorzaken.

Gevolgen voor ontwikkelaars

Voor batterijontwikkelaars betekent de nieuwe regel dat het verdienmodel en het verwachte inzetprofiel waarschijnlijk eerder in het planologische proces moeten worden uitgewerkt. Mogelijk moeten ook afspraken over congestieneutraal gedrag, begrenzing van het aansluitvermogen of slimme aansturing worden meegenomen.

Hoe zwaar de energietoets in individuele procedures gaat wegen, moet nog blijken. De verordening bevat geen algemeen voorschrift voor bijvoorbeeld een minimumaantal congestieverzachtende uren. Ook is nog niet duidelijk binnen welke termijn netbeheerders hun onderzoek moeten uitvoeren en hoe wordt omgegaan met een toekomstige verandering van het handels- of aansturingsmodel.

Dat laatste kan relevant zijn omdat batterijprojecten doorgaans verschillende inkomstenbronnen combineren. Een installatie kan worden ingezet voor handel op de elektriciteitsmarkt, balanceringsdiensten, congestiemanagement en optimalisatie van een nabijgelegen zonne- of windpark. De lokale netimpact kan per toepassing verschillen.

Mogelijk voorbeeld voor andere provincies

Flevoland heeft relatief veel duurzame elektriciteitsproductie en kampt, net als grote delen van Nederland, met beperkte netcapaciteit. De provincie stelde in april al beleid voor grootschalige batterijen vast. Met de wijziging van de Omgevingsverordening wordt de daarin aangekondigde energietoets nu juridisch geborgd.

De aanpak kan ook buiten Flevoland aandacht krijgen. Landelijk wordt gewerkt aan beleid dat batterijen sterker moet sturen op locatie en systeemwaarde. Netbeheerders waarschuwen al langer dat opslag niet per definitie congestie vermindert en op een ongunstige locatie of met een verkeerd inzetprofiel juist extra netbelasting kan veroorzaken.

De herziene Omgevingsverordening is op 28 oktober vastgesteld en op 5 november gepubliceerd. De nieuwe regels treden op 1 december 2026 in werking.