Kabinet wil meer grip op thuisbatterijen: scherpere registratie en maatregelen tegen netpieken
Terug
De registratie van thuisbatterijen wordt aangescherpt en netbeheerders gaan onderzoeken hoe gelijktijdig laden en ontladen kan worden voorkomen wanneer dit tot overbelasting van het lokale stroomnet leidt. Dat staat in de nieuwe Beleidsagenda Energieopslag die het kabinet op 9 november heeft gepubliceerd. Ook wil de overheid netbewuste aansturing van thuisbatterijen stimuleren. Concrete verplichtingen voor de aansturing van thuisbatterijen worden echter nog niet aangekondigd.
De Nederlandse markt voor thuisbatterijen groeit snel. Met het verdwijnen van de salderingsregeling per 1 januari 2027 wordt het voor huishoudens met zonnepanelen bovendien aantrekkelijker om een groter deel van hun opgewekte elektriciteit zelf te gebruiken.
Volgens de Beleidsagenda Energieopslag kan deze ontwikkeling bijdragen aan het verminderen van de belasting op het elektriciteitsnet. Tegelijkertijd waarschuwen de betrokken partijen dat thuisbatterijen onder bepaalde omstandigheden juist nieuwe problemen kunnen veroorzaken.
Het kabinet en de netbeheerders willen daarom meer inzicht krijgen in het gebruik van thuisbatterijen en randvoorwaarden ontwikkelen die voorkomen dat kleinschalige opslag de netcongestie verergert.
Gelijktijdig laden kan lokaal voor overbelasting zorgen
Het belangrijkste aandachtspunt is de manier waarop thuisbatterijen worden aangestuurd. Wanneer een thuisbatterij voornamelijk wordt gebruikt om zelfopgewekte zonnestroom op te slaan en later in huis te gebruiken, kan dit de belasting van het elektriciteitsnet verminderen.
Dat verandert wanneer batterijen vooral worden ingezet om elektriciteit te verhandelen op basis van dynamische energieprijzen.
Als veel thuisbatterijen tegelijkertijd reageren op een lage landelijke elektriciteitsprijs, kunnen zij op hetzelfde moment grote hoeveelheden stroom afnemen. Bij hoge prijzen kan juist massaal worden teruggeleverd. Omdat deze prijsprikkels geen rekening houden met de lokale situatie op het elektriciteitsnet, kunnen nieuwe pieken ontstaan.
Netbeheerders gaan daarom onderzoeken wat de gevolgen zijn wanneer meerdere thuisbatterijen achter hetzelfde middenspanningsstation gelijktijdig laden en ontladen. Daarbij wordt ook gekeken naar mogelijke maatregelen om overbelasting te voorkomen.
De ervaringen met flexibiliteitsprojecten in Flevoland, Gelderland en Utrecht worden bij dit onderzoek betrokken.
Registratie van thuisbatterijen wordt aangescherpt
Een concreet actiepunt uit de beleidsagenda is het verbeteren van de registratie van thuisbatterijen. Netbeheerders willen beter inzicht krijgen in hoeveel batterijen er zijn geïnstalleerd, waar deze staan en hoe ze worden ingezet.
Daarvoor moet de kwaliteit van registratiedata worden verbeterd. Netbeheerders bereiden zich daarnaast voor op nieuwe Europese regelgeving en investeren in technieken om de inzet van thuisbatterijen beter te kunnen monitoren.
Deze informatie moet helpen om te voorspellen waar gelijktijdig batterijgebruik problemen kan veroorzaken en waar juist behoefte bestaat aan extra flexibiliteit.
Hoe de aangescherpte registratie er precies uit komt te zien, wordt in de beleidsagenda niet uitgewerkt. Er wordt bijvoorbeeld nog geen nieuwe specifieke registratieplicht, aanvullende informatieverplichting voor huishoudens of invoeringsdatum aangekondigd.
Slimme aansturing moet rekening houden met lokale netcongestie
Naast betere registratie willen de betrokken partijen dat thuisbatterijen vaker worden ingezet om het lokale elektriciteitsnet te ontlasten.
Netbeheerders krijgen daarom ondersteuning om netcongestieverlichtende aansturing op het laagspanningsnet mogelijk te maken. Daarbij wordt voortgebouwd op bestaande initiatieven voor flexibiliteit bij kleinverbruikers.
Voor leveranciers van thuisbatterijen en energiemanagementsystemen is dit een relevante ontwikkeling. Waar slimme aansturing nu vaak vooral gericht is op het optimaliseren van eigen verbruik of inkomsten uit elektriciteitshandel, krijgt het beperken van lokale netbelasting hierdoor waarschijnlijk een grotere rol.
De beleidsagenda bevat echter nog geen verplichting om thuisbatterijen uit te rusten met een bepaald communicatieprotocol of om de netbeheerder rechtstreeks zeggenschap te geven over de batterij.
Wel wordt verder gewerkt aan financiële prikkels. In 2029 moet een tijdsafhankelijk nettarief voor kleinverbruikers beschikbaar komen, waarmee huishoudens worden gestimuleerd hun elektriciteitsverbruik beter over de dag te spreiden. Dat is een andere prijsprikkel dan de dynamische leveringstarieven die nu al beschikbaar zijn.
Vergoeding voor huishoudens die het net ontlasten
De ontwikkeling van lokale flexibiliteit krijgt ondertussen al een praktische invulling. Volgens een afzonderlijk bericht van de Rijksoverheid kunnen huishoudens sinds 1 november bij deelnemende energieleveranciers een vergoeding krijgen wanneer zij met hun thuisbatterij, warmtepomp of laadpaal helpen het elektriciteitsnet te ontlasten.
Deze mogelijkheid is gestart in Gelderland, Utrecht, Flevoland en Noord-Brabant. In 2027 moet de rest van Nederland volgen.
Daarmee ontstaat naast het verhogen van het eigen verbruik en elektriciteitshandel een aanvullende mogelijkheid om inkomsten te genereren met flexibel elektriciteitsgebruik. De daadwerkelijke vergoeding en deelnamevoorwaarden zijn afhankelijk van de deelnemende aanbieders.
Nog geen nieuwe subsidieregeling of belastingvrijstelling
De beleidsagenda bevat geen voorstel voor een nieuwe landelijke aanschafsubsidie voor thuisbatterijen. Wel wordt opnieuw aandacht besteed aan de dubbele energiebelasting die bij kleinverbruikersaansluitingen kan ontstaan wanneer elektriciteit uit het net wordt opgeslagen en later wordt teruggeleverd.
Voor batterijen achter grootverbruikersaansluitingen is het voorkomen van deze dubbele belasting al geregeld. Voor thuisbatterijen en kleine bedrijven bestaat die regeling nog niet op dezelfde manier.
Het kabinet onderzoekt daarom samen met de ministeries van Financiën en Infrastructuur en Waterstaat welke rol deze belasting speelt bij netcongestie en welke oplossingen mogelijk zijn. Daarnaast loopt afzonderlijk al een traject om dubbele energiebelasting bij thuisbatterijen te voorkomen.
De beleidsagenda geeft daarmee vooral richting aan de toekomstige omgang met thuisbatterijen. De overheid wil niet alleen dat er meer opslagcapaciteit wordt geïnstalleerd, maar ook dat batterijen op de juiste momenten worden ingezet. Voor fabrikanten, installateurs en aanbieders van energiemanagementsystemen betekent dit dat de mogelijkheid om rekening te houden met lokale netbelasting steeds belangrijker wordt.
