GGz Centraal gebruikt bestaande netcapaciteit voor nieuwe zorggebouwen dankzij GTO

GGz Centraal kan de nieuwe zorggebouwen op Zorgpark Zon en Schild in Amersfoort aansluiten op de bestaande elektriciteitsvoorziening. Met een groepstransportovereenkomst (GTO) met Stedin, lokale batterijen, zonnepanelen en een energiemanagementsysteem (EMS) blijft de stroomvraag binnen de beschikbare netcapaciteit.

De nieuwbouw van Esdoornhof en Lindenhof en de renovatie van het monumentale gebouw Hebron maken deel uit van de vernieuwing van Zorgpark Zon en Schild in Amersfoort. De gebouwen zijn volledig elektrisch en gebruiken daardoor meer stroom dan de oudere gebouwen die ze vervangen. Omdat het elektriciteitsnet in de regio met netcongestie kampt, was er aanvankelijk geen ruimte voor nieuwe, afzonderlijke aansluitingen.

GGz Centraal en Stedin hebben daarom gekozen voor een GTO. De overeenkomst is in de zomer van 2026 ondertekend en maakt het mogelijk om de beschikbare transportcapaciteit over de aansluitingen op het zorgpark gezamenlijk te benutten.

“Door de GTO kunnen we de pieken verdelen en dat helpt samen met de batterijen en de sturing van het EMS om tot een oplossing te komen”, zegt Roy Nieuwenhuis, projectmanager van de herontwikkeling van het zorgpark. Hij begeleidde namens GGz Centraal de totstandkoming van de overeenkomst.

Bij een GTO worden de afzonderlijke aansluitingen op een terrein voor de afspraken over transportcapaciteit als één groep behandeld. De aansluitingen blijven bestaan, maar het gezamenlijke elektriciteitsgebruik moet binnen de afgesproken grens blijven. Daardoor kan GGz Centraal de beschikbare capaciteit flexibeler verdelen, zonder dat Stedin extra transportcapaciteit hoeft toe te kennen.

Energieverbruik terugdringen en sturen

De overeenkomst is onderdeel van een totale aanpak op het energieverbruik op het terrein. Zo zijn gebouwen afgestoten, huurcontracten beëindigd en panden energiezuiniger gemaakt. Verder zijn er zonnepanelen, batterijsystemen en een energiemanagementsysteem (EMS) ingezet.

Het EMS bewaakt en stuurt het elektriciteitsgebruik van de gebouwen en installaties. Het systeem kan onder meer de inzet van warmtepompen, laadpalen, zonnepanelen en batterijen op elkaar afstemmen. Als de elektriciteitsvraag dreigt op te lopen, kunnen installaties op een ander moment worden ingezet of tijdelijk op een lager vermogen draaien.

Met deze combinatie van maatregelen wordt de energieafname in de piek circa 40 tot 50 procent gereduceerd ten opzichte van een reguliere situatie zonder maatregelen. De precieze winst hangt samen met de combinatie van energiebesparing, lokale opwek, opslag en de sturing van het verbruik.

GGz Centraal heeft de elektriciteitsbehoefte vooraf in kaart gebracht en gemodelleerd. Volgens Nieuwenhuis moet de combinatie van het EMS, de batterijen en het slim schakelen van installaties voorkomen dat het zorgpark de contractuele transportlimiet overschrijdt. De zorgverlening en verwarming van de gebouwen moeten daarbij beschikbaar blijven.

“Het schakelen van de installaties zal naar verwachting zeer zelden nodig zijn en de gebruiker zal hier niets van merken”, aldus Nieuwenhuis, namens GGz Centraal.

Geen reguliere netuitbreiding mogelijk

Een reguliere nieuwe aansluiting of uitbreiding van de bestaande transportcapaciteit was vanwege netcongestie onhaalbaar. Net als vele andere grootverbruikers zou GGz Centraal op een wachtlijst terechtkomen.

De instelling onderzocht daarom alternatieven voor de energievoorziening, waaronder verwarming via een warmtenet en collectieve energieopwekking. Uiteindelijk bleek de combinatie van de GTO, zonnepanelen, batterijen en energiemanagement het beste aan te sluiten op de ontwikkeling van het terrein.

Aan de oplossing is een traject van meerdere jaren voorafgegaan, als onderdeel van de herontwikkeling en de aanleg van een nieuw hoofdnet op het zorgpark. Het specifieke traject voor de GTO duurde ongeveer een jaar. GGz Centraal heeft daarvoor investeringen gedaan in de benodigde installaties en maatregelen.

Volgens Nieuwenhuis was de gemeente Amersfoort vanaf het begin van het proces betrokken en had vooral een faciliterende rol. Het betrof vooral de betrokkenheid bij de realisatie van de fysieke infrastructuur in de openbare ruimte. “De afspraken over de transportcapaciteit zijn primair gemaakt tussen GGz Centraal en Stedin.”

Ruimte op het net beter benutten

De GTO maakt het mogelijk om de nieuwe zorggebouwen in gebruik te nemen zonder extra transportcapaciteit van het elektriciteitsnet te vragen. Volgens Stedin kan de netbeheerder daardoor ook ruimte op de wachtlijst vrijhouden voor andere klanten. Hoeveel capaciteit daarmee voor andere partijen beschikbaar komt, is niet gekwantificeerd.

Voor GGz Centraal ligt de nadruk op het mogelijk maken van de zorgfuncties binnen de bestaande netruimte. “Het gaat bij deze overeenkomst niet zozeer om het vrijmaken, maar juist om het mogelijk maken van zorgfuncties zonder extra belasting van het net”, zegt Nieuwenhuis.