Kabinet trekt miljoenen uit om verduurzaming van industrie te versnellen

De Nederlandse industrie krijgt vanaf volgend jaar financiële steun om de hoge elektriciteitskosten beter op te vangen. Het kabinet stelt in 2027 150 miljoen euro beschikbaar voor bedrijven die kampen met stijgende stroomkosten. Die steun loopt de jaren daarna verder op: vanaf 2028 is 345 miljoen euro beschikbaar en vanaf 2029 jaarlijks 495 miljoen euro tot en met 2035

Opvallend is dat het kabinet deze elektriciteitskostenenvelop eerder invoert dan oorspronkelijk gepland. In het coalitieakkoord stond de regeling pas vanaf 2028 op de agenda. De extra 150 miljoen euro voor 2027 komt daar nu bovenop.

Steun gekoppeld aan verduurzaming

De financiële steun is niet vrijblijvend. Bedrijven die gebruikmaken van de regeling moeten minimaal de helft van het ontvangen bedrag investeren in verduurzamingsmaatregelen. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om energiebesparing, elektrificatie van productieprocessen, duurzame elektriciteitsopwekking, waterstofproductie via elektrolyse of slimmer en flexibeler gebruik van het elektriciteitsnet. Met deze voorwaarde wil het kabinet ervoor zorgen dat de steun niet alleen de concurrentiepositie van bedrijven versterkt, maar ook daadwerkelijk bijdraagt aan de energietransitie.

Nederland loopt achter met elektrificatie

Die focus op elektrificatie komt op een belangrijk moment. Onderzoek van Ember laat zien dat Nederland binnen de Europese Unie vrijwel onderaan staat als het gaat om elektrificatie van de industrie. Naar schatting is slechts 28,3 procent van het finale energieverbruik in de Nederlandse industrie elektrisch, terwijl het EU-gemiddelde op 33,4 procent ligt.

Daarmee staat Nederland op de 26^e plaats van de 27 EU-landen. Alleen Letland scoort lager. Juist elektrificatie wordt gezien als een van de belangrijkste routes om fossiele brandstoffen te vervangen in industriële processen en daarmee de CO2-uitstoot structureel te verlagen. De nieuwe steunregeling kan daarom een belangrijke impuls geven aan investeringen die eerder werden uitgesteld door de hoge stroomprijzen.

Concurrentiekracht onder druk

Volgens het kabinet staan veel energie-intensieve bedrijven momenteel onder grote druk. Bedrijven stellen verduurzamingsprojecten uit, schroeven ambities terug ok kijken zelfs naar mogelijkheden buiten Nederland vanwege de hoge energiekosten.

Minister van Klimaat en Groene Groei Sophie Hermans benadrukte dat lagere elektriciteitskosten essentieel zijn om duurzame investeringen aantrekkelijker te maken. Uiteindelijk moet de combinatie van de elektriciteitskostenenvelop en compensatie vanuit het Europese emissiehandelssysteem (EU ETS) oplopen tot ongeveer 1 miljard euro per jaar aan ondersteuning voor de industrie.

Staatssecretaris Chris Jansen stelde dat de maatregelen nodig zijn om te voorkomen dat bedrijven vertrekken of onvoldoende ruimte hebben om te investeren in verduurzaming. Volgens hem biedt de regeling voordelen voor zowel de industrie als de samenleving, doordat economische activiteit behouden blijft en tegelijkertijd de energietransitie wordt versneld.

Waarom kiest het kabinet voor directe steun?

Het kabinet onderzocht verschillende mogelijkheden om de elektriciteitskosten te verlagen, waaronder lagere nettarieven, belastingmaatregelen en invloed op de stroomprijs. Een subsidie voor het elektriciteitsnet van TenneT zou de transportkosten voor alle gebruikers kunnen verlagen. Uit onderzoek bleek echter dat de industrie daar relatief beperkt van profiteert. Bovendien maken juridische en Europese regels het lastig om de voordelen specifiek bij industriële bedrijven terecht te laten komen.

Directe compensatie van netkosten wordt gezien als de meest effectieve oplossing, maar huidige Europese staatssteunregels staan dit nog niet toe. Daarom probeert Nederland is Brussel ruimte te creëren voor aanpassing van deze regels.