Kabinet wil batterijparken gerichter plaatsen en vergunningen versnellen
Terug
De nieuwe Beleidsagenda Energieopslag moet de ontwikkeling van grootschalige batterijprojecten versnellen door meer duidelijkheid te creëren over geschikte locaties, vergunningverlening en netaansluitingen. Het kabinet wil samen met provincies en gemeenten een landelijke aanpak voor vergunningprocedures ontwikkelen. Tegelijkertijd moeten grote batterijen standaard onder flexibele voorwaarden worden aangesloten op het stroomnet. Ook worden aanvullende financiële maatregelen onderzocht om de businesscase van batterijopslag te verbeteren.
De Beleidsagenda Energieopslag, die op 9 november naar de Tweede Kamer is gestuurd, bevat 25 acties waarmee de overheid, netbeheerders en de energieopslagsector de uitrol van opslag willen versnellen. Aanleiding is de groeiende behoefte aan flexibiliteit in het elektriciteitssysteem en de problemen die ontwikkelaars ondervinden bij het realiseren van nieuwe batterijprojecten.
Het kabinet sluit daarbij aan bij de richtwaarde van 110 gigawattuur aan batterijcapaciteit en 28 gigawatt aan vermogen in 2040 uit het Nationaal Plan Energiesysteem. Eind 2025 was ongeveer 2,1 gigawattuur aan batterijen geïnstalleerd. De richtwaarde omvat overigens niet alleen grootschalige batterijen, maar ook thuisbatterijen en bidirectioneel laden.
Landelijke aanpak moet vergunningverlening versnellen
Een van de belangrijkste voorstellen is het ontwikkelen van een meer gestandaardiseerd vergunningsproces voor grootschalige batterijprojecten. Momenteel verschillen de voorwaarden voor batterijopslag per provincie en gemeente, waardoor ontwikkelaars niet altijd weten aan welke eisen projecten moeten voldoen.
Daar komt bij dat gemeenten voor hun beoordeling vaak eerst duidelijkheid willen over de beschikbare netcapaciteit, terwijl netbeheerders juist informatie over de ruimtelijke haalbaarheid nodig hebben. Hierdoor kunnen projecten vertraging oplopen.
Het Rijk gaat daarom samen met netbeheerders, provincies, gemeenten en de sector een handreiking ontwikkelen. Hierin moeten onder meer de verantwoordelijkheden, benodigde informatie en beslismomenten tijdens het ontwikkelproces worden vastgelegd.
Ook wordt onderzocht of batterijprojecten die aantoonbaar netcongestie verminderen sneller vergund kunnen worden, bijvoorbeeld door middel van koepelvergunningen. Een versnelde vergunningsprocedure is daarmee nog geen vastgesteld recht voor ontwikkelaars.
Meer sturing op locaties van batterijparken
Naast de vergunningverlening wil het kabinet gerichter bepalen waar grootschalige batterijen de meeste waarde toevoegen aan het energiesysteem.
Via het Programma Energiehoofdstructuur II (PEH II) wordt gewerkt aan ruimtelijke randvoorwaarden voor systeembatterijen. Daarbij wordt onder meer gekeken naar het aanwijzen van geschikte zones rond elektriciteitsstations. Het doel is om vóór 2028 gerichter te kunnen sturen op geschikte locaties.
Netbeheerders gaan daarnaast informatie beschikbaar stellen over de verwachte behoefte aan flexibiliteit per elektriciteitsstation of netsegment. Ontwikkelaars kunnen daardoor beter beoordelen waar een batterij daadwerkelijk kan bijdragen aan het verminderen van netcongestie.
Standaard flexibele voorwaarden voor netaansluitingen
Ook de voorwaarden waaronder grootschalige batterijen gebruikmaken van het elektriciteitsnet veranderen. In de beleidsagenda is vastgelegd dat netbeheerders grootschalige opslag standaard aansluiten met een capaciteitssturingscontract (CSC) en/of redispatchcontract, overeenkomstig de eerdere afspraken uit het Aansluitoffensief.
Met deze contracten kan een netbeheerder afspraken maken over het aanpassen van de inzet van batterijen wanneer het elektriciteitsnet overbelast dreigt te raken.
Daarnaast wordt onderzocht of een capaciteitssturingscontract verplicht onderdeel moet worden van nieuwe tijdsduurgebonden transportrechten (TDTR). Bij deze contractvorm heeft een batterij gedurende minimaal 85 procent van de tijd transportrecht. Door hier aanvullende afspraken over congestiemanagement aan te verbinden, moet de batterij niet alleen rekening houden met netcongestie, maar ook daadwerkelijk bijdragen aan verlichting ervan.
De contractvoorwaarden voor CSC en redispatch worden bovendien herzien om beter aan te sluiten op de bedrijfsvoering van batterijexploitanten. Netbeheerders en marktpartijen willen ook duidelijkere afspraken maken over beschikbaarheidsvergoedingen en kortingen op transporttarieven.
Mogelijk lagere nettarieven en ondersteuning via SDE++
De financiering van grootschalige batterijen krijgt eveneens aandacht. Volgens de beleidsagenda zorgen stijgende transportkosten en onzekerheid over toekomstige inkomsten ervoor dat projecten moeilijk financierbaar zijn.
De Autoriteit Consument & Markt (ACM) onderzoekt daarom of batterijen en elektrolysers aantoonbaar bijdragen aan lagere kosten voor het elektriciteitsnet. Als dat het geval blijkt, staat de toezichthouder open voor onderzoek naar aanvullende kortingen of uitzonderingen op de nettarieven. Een besluit hierover is nog niet genomen.
Daarnaast verkent het ministerie of uitgestelde levering van elektriciteit met batterijopslag ondersteund kan worden via de SDE++, mits de batterij netbewust wordt ingezet. Ook bij de ontwikkeling van Contracts for Differences voor duurzame elektriciteitsproductie moeten financiële prikkels voor opslag en eigen verbruik behouden blijven.
Voor de Flex-e-subsidie is in 2027 bovendien 35 miljoen euro gereserveerd. Daarmee wordt de bestaande ondersteuning van flexibiliteitsmaatregelen voortgezet en mogelijk uitgebreid met een XL-onderdeel.
Jaarlijkse monitoring moet voortgang zichtbaar maken
RVO gaat een landelijke monitor energieopslag ontwikkelen waarin het geïnstalleerde opslagvermogen en de opslagcapaciteit jaarlijks worden bijgehouden. Op basis hiervan kunnen overheid, netbeheerders en marktpartijen beoordelen of aanvullende maatregelen nodig zijn.
De beleidsagenda betekent daarmee niet dat alle knelpunten voor grote batterijen direct verdwijnen. Wel worden concretere afspraken gemaakt over de locatiekeuze, vergunningverlening en voorwaarden voor netaansluitingen. Vooral de uitwerking van de flexibele contracten en de financiële maatregelen zal bepalend zijn voor de vraag hoeveel nieuwe batterijprojecten daadwerkelijk gerealiseerd kunnen worden.
