Energiebedrijven, kennisinstellingen, brancheorganisaties en maatschappelijke partijen zijn eensgezind over structurele verduurzaming van woningen en energieverbruik. Dat blijkt uit het rondetafelgesprek “Betaalbare energierekening voor huishoudens” dat op woensdag 8 april plaatsvond.

Energie-Nederland, NVDE, Vattenfall, TNO, Netbeheer Nederland, G40-stedennetwerk en Natuur & Milieu deelden met Tweede Kamerleden hun visie over welke route gevolgd moet worden naar een betaalbare energierekening.

Brede consensus: structurele verduurzaming cruciaal
Een groot deel van de deelnemers pleiten expliciet voor structurele verduurzaming als dé oplossing voor betaalbare energielasten.

Generieke maatregelen zoals prijsplafonds zijn niet de juiste maatregelen omdat deze onder meer te kostbaar zijn, huishoudens die het niet nodig hebben worden ook ondersteund, maar vooral dat de afhankelijkheid van fossiele energie in stand blijft. Verder vermindert een prijsplafond de prikkel om energiebesparende maatregelen te treffen.

Daartegenover stellen deze partijen investeringen in isolatie, elektrificatie, warmtenetten en duurzame mobiliteit voor. Zulke maatregelen maken huishoudens minder kwetsbaar voor prijsschommelingen en geopolitieke risico’s en leveren op de lange termijn meer op dan tijdelijke steun.

Gerichte hulp voor kwetsbare huishoudens
Hoewel de nadruk ligt op structurele oplossingen, is er ook overeenstemming dat kwetsbare huishoudens op korte termijn ondersteuning nodig hebben. Denk hierbij aan verduurzaming met gerichte steunmaatregelen zoals het inzetten van en noodfonds of specifieke subsidies.

Lastenverlichting
Naast eensgezindheid pleiten partijen ook afzonderlijk voor diverse maatregelen. Energie-Nederland richt zich op de werking van de energiemarkt en contractvormen en waarschuwt tegen beleidsmaatregelen zoals een inframarginale heffing, die investeringen in hernieuwbare energie kunnen afremmen. Essent pleit juist voor directe lastenverlichting via het schrappen van btw op de energiebelasting en spreekt zich uit tegen verplicht bijmengen van groen gas.

Energieprijs op basis van inkomen
G40-stedennetwerk legt de nadruk op eerlijke verdeling van kosten, met voorstellen zoals het aanpassen van nettarieven en het socialiseren van energieprijzen op basis van inkomen. Hierdoor zijn alle huishoudens in staat om te voorzien in de basisbehoeften, zoals verwarming en verlichting. Het bevordert bestaanszekerheid en sociale rechtvaardigheid door de kosten eerlijk te verdelen op basis van draagkracht en helpt kwetsbare groepen.

Gezondheid en maatschappelijke impact
Nationaal Klimaat Platform en TNE introduceren het concept “verduurzaming op recept”, waarbij zorgverzekeraars bijdragen aan woningverbetering vanwege aantoonbare gezondheidswinst. Ook wijzen zij op de impact van energiearmoede op kinderen, zoals slechtere leerprestaties.

Praktische belemmeringen en verbreding van beleid
NVDE vraagt aandacht voor knelpunten zoals regelgeving rond natuurvriendelijk isoleren en koppelt energiekosten aan mobiliteit, met voorstellen voor stimulering van elektrisch rijden.
Natuur & Milieu introduceert financieringsopties zoals een overwinstbelasting en het inzetten van middelen uit nationale veiligheidsbudgetten voor verduurzaming. Netbeheer Nederland legt de focus op het energiesysteem zelf, met voorstellen voor netbewust bouwen, stuurbare apparaten en een nieuw tariefmodel voor kleinverbruikers.

Data en innovatie
TNO onderbouwt beleid met data en wijst op de hogere effectiviteit van investeringen in huishoudens met energiearmoede. Daarnaast ziet de organisatie hoge fossiele energieprijzen als kans om innovatie te versnellen.

Concrete hervormingsvoorstellen
Vattenfall komt met een gedetailleerd fiscaal hervormingsplan, inclusief verschuiving van belasting van elektriciteit naar gas, en pleit voor een breder scala aan technische oplossingen zoals hoge-temperatuurwarmtepompen en thermische opslag.