Met de oorlog in het Midden-Oosten en alle andere geopolitieke conflicten is wederom duidelijk geworden dat de veiligheid in de wereld nog meer onder druk is komen te staan. Nederland krijgt daarnaast steeds vaker te maken met hybride aanvallen zoals cyberoperaties, spionage en sabotage. De samenleving moet daarom weerbaar zijn. Techniek Nederland heeft in een onderzoek gekeken hoe weerbaar de technieksector is en wat daar in verbeterd kan worden.

In het onderzoek komen drie vragen aan bod: hoe weerbaar is de technieksector op dit moment en hoe kan dat beter? Hoe kunnen techniekbedrijven hun opdrachtgevers het beste helpen in tijden van crisis? Welke rol heeft Techniek Nederland als brancheorganisatie in crisistijd?

De weerbaarheid van de technieksector blijkt onvoldoende, aldus de onderzoekers. Techniekbedrijven geven aan dat er veel kwetsbaarheden zijn in de communicatie, energievoorziening, logistiek en personele inzet. Problemen rond continuïteit spelen vooral bij grotere bedrijven. Zicht op de ketenafhankelijkheden bijvoorbeeld, ontbreken vaak volledig. Daardoor stokt de dienstverlening bij uitval van internet/telefonie of elektriciteit en bij schaarste in een Artikel 5 situatie (NAVO-verdrag dat inhoudt dat als een van de leden wordt aangevallen het hele bondgenootschap reageert).

De onderzoekers doen de volgende aanbevelingen: maak de basis beter op orde. Werk met een papieren crisishandboek en houd kopieën offline beschikbaar. Breng vooraf ook in kaart welke opdrachtgevers en medewerkers vitaal zijn. Zorg tevens dat er noodcommunicatie beschikbaar is, zoals portofoons en afspraken over fysieke verzamelpunten. Bouw aan strategische voorraden zoals onderdelen van pompen, kabels en noodaggregaten.

Wat ook heel belangrijk is: train en oefen. Train medewerkers in noodprocedures waarbij monteurs een installatie handmatig bedienen zonder digitale systemen. De onderzoekers benadrukken dat de voorgestelde maatregelen bij de eerste onderzoeksvraag relevant zijn voor alle onderzochte crises.

Duidelijke kaders met afspraken

Hoe helpen techniekbedrijven opdrachtgevers zich voor te bereiden op crises? De bedrijven leveren noodvoorzieningen, bedienen installaties handmatig en zetten extra capaciteit in voor vitale locaties zoals de infrastructuur, zorg en water. Wanneer de crisissituatie voorbij is leveren techniekbedrijven hersteldiensten. Bedrijven die vooraf afspraken maken over bereikbaarheid, strategische voorraden, toegang en prioriteiten reageren sneller en beperken de maatschappelijke schade.

Ook hier worden er enkele aanbevelingen voor verbetering gedaan. Vooraf moet er informatie geactualiseerd worden en de toegangsprocedures moeten worden vastgelegd wanneer de digitale toegang uitvalt. Maak afspraken over communicatie en prioriteiten met opdrachtgevers (wie eerst bij schaarste).

Tijdens een crisissituatie moeten monteurs proactief langsgaan bij vitale opdrachtgevers. De administratie kan dan op papier worden bijgehouden. Na afloop moeten de papieren gegevens structureel worden bijgewerkt in de digitale systemen en geef dan nazorg aan personeel, aldus de onderzoekers.

Techniek Nederland heeft een verbindende en coördinerende rol in het geheel. Niet als 24/7 crisisorganisatie, wel als knooppunt voor afspraken, informatie en mobilisatie: vóór, tijdens en na crises.

De volgende aanbevelingen helpen de brancheorganisatie om haar rol sterker te maken: In de voorbereidingsfase draait alles om het creëren van duidelijkheid en samenwerking, zodat bedrijven weten wat hun rol is en welke afspraken nodig zijn om in crisissituaties effectief te handelen. Daarom moeten er duidelijke kaders komen, die helpen bij het duiden van wat vitaal en niet vitaal is.

Er moet volgens de onderzoekers ook een taskforce per vitale keten komen, er moeten oefeningen worden georganiseerd en ook coördinatie van oefeningen en strategische voorraden tussen de groothandel en overheid.

Weg vooruit is praktisch

De onderzoekers trekken de volgende eindconclusie: “De technieksector heeft grote impact op het functioneren van Nederland in crises, maar de huidige weerbaarheid schiet tekort. De weg vooruit is praktisch: leg basisafspraken vast, werk offline‑bekwaam, organiseer noodvoorzieningen, oefen scenario’s, en prioriteer vitale opdrachtgevers. Zo blijft de sector leveren bij uitval van internet en telefonie, bij stroomstoringen en in een Artikel 5 situatie, en verkleinen we samen de maatschappelijke schade.”