‘Een EMS werkt goed wanneer je de energie onder het eigen dak houdt’

Energiemanagementsystemen (EMS) zijn de afgelopen jaren steeds belangrijker geworden in de residentiële markt. En Maarten Oostrum, onder meer oprichter van Fyxn, vindt dat de branche al lang niet meer om de systemen heen kan. Hij kijkt terug op de trends van het afgelopen jaar en waar we over vijf jaar mogelijk staan met de systemen.

De ontwikkeling van energiemanagementsystemen (EMS) neemt een vlucht, met name in de zakelijke markt. Steeds meer bedrijven ontwikkelen eigen systemen, variërend van batterijfabrikanten die een geïntegreerd EMS aanbieden om hun product te verkopen tot innovatieve interoperabele systemen die bedrijven helpen hun energieverbruik slimmer aan te sturen. Volgens Maarten Oostrum is dat een interessante ontwikkeling, juist omdat energiesturing niet altijd hoeft te beginnen met de aanschaf van een batterij. Wel moet er aanstuurbare energie aanwezig zijn. Zonder stuurbaar vermogen is een EMS systeem overbodig.

Bedrijven die tegen netcongestie of piekbelasting aanlopen, kunnen met beter inzicht in hun energieverbruik soms al veel bereiken. “Daar kan best wat mee gedaan worden zonder dat ze een batterij aan moeten schaffen”, stelt Oostrum. Particulieren en woningcorporaties lopen volgens hem achter op die ontwikkeling. Dat is deels te verklaren doordat energieproblemen voor bedrijven vaak direct geld kosten, waardoor zij eerder geneigd zijn om naar oplossingen te zoeken.

“Hou je eigen energie onder je eigen dak. Dat is waar een EMS goed zijn werk kan doen”, zegt Oostrum. Welke oplossing daarvoor geschikt is, hangt volgens hem sterk af van het gebruiksprofiel en de wensen van de klant. Dat geldt zowel voor huishoudens als voor bedrijven.

Hij trekt daarbij een vergelijking met de zonnepanelenmarkt. Na de energiecrisis als gevolg van de oorlog in Oekraïne werden consumenten massaal gewezen op de korte terugverdientijd van zonnepanelen. Inmiddels verschuift de boodschap volgens Oostrum naar de noodzaak van een thuisbatterij om ook in de winter beter gebruik te kunnen maken van het beetje zonne-energie dat overdag wordt opgewekt.

Die benadering vindt hij te kort door de bocht. Een EMS kan volgens hem ook zonder batterij waardevol zijn en zal uiteindelijk een vaste plek krijgen in het energiesysteem. Energiemaatschappijen omarmen de technologie al, terwijl ook installateurs en steeds meer fabrikanten ermee aan de slag gaan.

De uitdaging is vooral om te bepalen welk systeem bij welke toepassing past. Een lokaal EMS kan bijvoorbeeld geschikt zijn voor een individuele locatie, terwijl voor grotere toepassingen andere oplossingen nodig zijn. Volgens Oostrum zijn er voldoende verschillende doelgroepen te bedienen en hoeven de systemen elkaar niet in de weg te zitten. Tegelijkertijd is het volgens hem nog te vroeg om te stellen dat EMS’en dé oplossing voor de energietransitie vormen. Veel hangt af van wat een systeem daadwerkelijk kan aansturen en van de behoeften van de gebruiker.

Energiehubs: veel potentie, maar wie betaalt de rekening?

Ook de combinatie van lokale energiesturing met een centrale aansturing op wijk- of industrieterreinniveau biedt volgens Oostrum mogelijkheden. Een lokaal EMS kan het energiegebruik op een specifieke locatie sturen, terwijl een centrale laag de aansturing op een groter gebied coördineert. Die combinatie zou volgens hem goed kunnen werken, maar brengt ook juridische en fiscale vraagstukken met zich mee.

“Het is complexe theorie”, zegt Oostrum. “Iedereen heeft het over energiehubs. Ik zie het gebeuren en vind het idee prachtig. In PowerPoints werkt het, maar wie betaalt het bonnetje? Welke afspraken maak je en wat vindt de fiscus ervan?”

Daarnaast speelt de verdeling van de voordelen een rol. Niet iedere deelnemer aan een energiehub heeft dezelfde financiële middelen of hetzelfde energieverbruik. Als de ene partij daardoor meer voordeel behaalt dan de andere, kan dat volgens Oostrum op wijkniveau tot lastige discussies leiden over eerlijkheid en gelijkheid. Of energiehubs op grote schaal van de grond komen, hangt daarom niet alleen af van de technische mogelijkheden, maar ook van de manier waarop de samenwerking juridisch, fiscaal en financieel wordt ingericht.

De winnaars van de EMS-markt zijn nog niet bekend

Over drie jaar kijken we volgens Oostrum mogelijk met verbazing terug op welke bedrijven de EMS-markt naar zich toe hebben getrokken. Sommige spelers zullen veel groter zijn geworden dan nu wordt verwacht, terwijl gevestigde partijen juist terrein kunnen verliezen of zelfs verdwijnen.

“Als je nu nog niet met EMS en AI aan de slag gaat, dan ga je de boot volledig missen”, waarschuwt hij. Hij ziet dat sommige bedrijven vasthouden aan hun bestaande manier van werken, terwijl de markt zich snel ontwikkelt. Juist die terughoudendheid kan volgens Oostrum het verschil maken tussen bedrijven die straks vooroplopen en partijen die de aansluiting verliezen.