Het kabinet onderzoekt crisismaatregelen om een volledige aansluitstop op het elektriciteitsnet in delen van Flevoland, Gelderland en Utrecht te voorkomen. Staatssecretaris Jo-Annes de Bat (Energie) schrijft aan de Tweede Kamer dat het kabinet bereid is meer risico te nemen op het elektriciteitsnet om nieuwe aansluitingen voor woningen en bedrijven mogelijk te houden.

Aanleiding is een waarschuwing van netbeheerder TenneT dat het hoogspanningsnet in de zogenoemde FGU-regio (Flevoland, Gelderland en Utrecht) zijn grenzen heeft bereikt. Zonder aanvullende maatregelen dreigt vanaf deze zomer een volledige aansluitstop, wat zou betekenen dat er voorlopig geen nieuwe of zwaardere elektriciteitsaansluitingen mogelijk zijn, ook niet voor woningbouwprojecten.

Volgens het kabinet geldt een volledige aansluitstop als “uiterste middel”. Tegelijkertijd kan een overbelast elektriciteitsnet grote risico’s opleveren. Als infrastructuur beschadigd raakt door overbelasting kan dat leiden tot langdurige en grootschalige stroomuitval met grote gevolgen voor inwoners en bedrijven.

Crisisaanpak met ‘onorthodoxe’ maatregelen

Om een aansluitstop te voorkomen heeft het kabinet samen met netbeheerders en regionale overheden een crisisaanpak opgezet. Daarbij worden verschillende maatregelen onderzocht.

Zo wordt gekeken naar het versnellen van netuitbreidingen, waaronder de realisatie van het geplande hoogspanningsstation Utrecht-Noord. Ook onderzoekt TenneT of ontwerp- en realisatiecapaciteit van projecten elders in het land tijdelijk kan worden verschoven naar projecten in deze regio.

Daarnaast wil het kabinet het bestaande elektriciteitsnet beter benutten. Dat kan bijvoorbeeld door flexibiliteit bij grootverbruikers te contracteren, het gebruik van regelbaar vermogen te vergroten en flexibele elektriciteitsvraag bij huishoudens te stimuleren. Daarbij wordt onder meer gekeken naar de inzet van laadpalen, thuisbatterijen en warmtepompen.

Ook wordt onderzocht of het mogelijk is de operationele grenzen van het net tijdelijk op te rekken door anders om te gaan met prognoses en veiligheidsmarges. Dat kan extra transportcapaciteit creëren, maar vergroot ook het risico op storingen.

Probleem speelt al langer

De druk op het elektriciteitsnet in Flevoland, Gelderland en Utrecht speelt al langer. TenneT waarschuwde eind 2022 al dat het hoogspanningsnet in de regio zijn grenzen naderde. Kort daarna werd het gebied aangewezen als congestiegebied, waardoor grote elektriciteitsgebruikers op een wachtlijst terechtkwamen voor nieuwe aansluitingen.

Besluit later dit voorjaar

De komende weken worden de mogelijke maatregelen verder uitgewerkt en doorgerekend. Tot en met april worden alle opties en effecten in kaart gebracht. Daarna besluit het kabinet of een volledige aansluitstop noodzakelijk is of kan worden voorkomen met alternatieve maatregelen.

Volgens De Bat is de situatie in de FGU-regio uitzonderlijk nijpend. Tegelijkertijd verwacht het kabinet dat de lessen uit deze crisisaanpak ook nuttig zullen zijn voor andere delen van Nederland waar het elektriciteitsnet onder druk staat.