'Ik denk dat we de grens van 1 miljoen thuisbatterijen over vijf jaar ruim gepasseerd zijn'

De residentiële markt bereidt zich voor op het naderende einde van de salderingsregeling. Per 1 januari vervalt deze. Thuisbatterijen maken al tijden een enorme sprong om als vervanger te dienen en ook energiemanagementsystemen (EMS) worden steeds populairder. Solar365 kijkt met Gijs Stevers, oprichter van Equinox Insights, naar de verschillende technieken rond thuisbatterijen.

Op de vraag welke ontwikkeling Gijs Stevers het afgelopen jaar verraste, wijst hij naar de doorbraak van de plug in batterij. “Ik zag de potentie van de plug in batterij tweeënhalf jaar geleden al wel, maar door onduidelijke regelgeving duurde het wat langer voordat het echt doorbrak. Toen afgelopen jaar het hek van de dam was in België volgde Nederland al snel. Dat een plug in batterij zo populair kon zijn ben ik niet per se door verrast, maar dat de wet- en regelgeving het nu zo makkelijk toelaat had ik niet aan zien komen. Voor de energietransitie ben ik een groot voorstander van de toegankelijke plug in batterij, al maak ik mij, samen met veel anderen, zeker ook zorgen over de veiligheid rond aansluitingen.”

Thuisbatterijen zijn nu ook steeds meer in supermarkten te koop en bij platforms als Coolblue. Stevers is daar niet op tegen, maar wil wel graag dat iedereen juist geïnformeerd wordt. “Als je een thuisbatterij bij de Lidl koopt moet er in ieder geval een handleiding in de doos zitten met wat wel en niet kan. Consumenten lezen die niet, weten we over het algemeen. Daarom zou ik liever zien dat gespecialiseerde webshops de verkoop doen. Want bel de Albert Heijn maar eens met de vraag wat je moet doen als je in wilt stellen dat je thuisbatterij niet op dynamisch handelen staat.”

Grote run zal blijven

“Als de salderingsregeling per 1 januari 2027 stopt zal de vraag naar thuisbatterijen alleen maar toenemen. “Salderen stopte eigenlijk al voor de helft toen vanaf 2023/2024 de terugleverkosten in rekening werden gebracht”, zegt Stevers. “Maar ik heb het gevoel dat dat nog niet op dezelfde manier leeft als straks de salderingsregeling voorbij is en mensen echt moeten gaan nadenken over de energiehuishouding. Dus ik verwacht dat het installatietempo dat we dit jaar hebben zien groeien naar boven de 15.000 batterijen per maand nog een keer kan gaan verdubbelen of verdriedubbelen volgend jaar.”

“Hoe dan ook, de grote run zal sowieso blijven. In het verlengde daarvan krijg je ook dat er steeds meer mensen hun zonnepanelen willen uitzetten op negatieve uren bij een dynamisch energietarief. Dat heeft ook tot gevolg dat het beroep van installateur verandert, want die zal, naast het plaatsen van de hardware, zich steeds meer bezig moeten gaan houden met de juiste instellingen van het EMS-systeem.

Met een run op thuisbatterijen ligt het risico op de loer dat er daarna weer een sterke terugval komt. Stevers is daar echter niet zo bang voor. “Mede door de tijdsafhankelijke nettarieven die er in 2029 waarschijnlijk aankomen. Op dit moment heeft minder dan 85 procent van de zonnepaneeleigenaren ook een thuisbatterij, ik denk dat dat over een jaar tussen de 15 en 20 procent is. Dat is nog steeds een laag getal. Juist de (positieve) ervaringen van de eerste groep kopers zijn enorm belangrijk: die jagen daarna ook weer de volgende groep kopers aan, een soort sneeuwbaleffect.

“Bij plug in batterijen kan het weer een stuk volatieler zijn. Ze zijn een perfect cadeau voor onder de kerstboom en ze zijn het makkelijkste aan te schaffen. Dat zagen we al toen de oorlog in het Midden-Oosten dit jaar uitbrak. Zo sterk als de verkoop eerst stijgt loopt het daarna net zo hard weer terug. Dus we hebben met twee verschillende marktsegmenten te maken.

Om de veiligheid van thuisbatterij installaties in Nederland te verbeteren heb je verschillende opties. Een optie is het certificeren of keuren van installaties, zoals ze al in België doen. Voorlopig lijkt het er niet op dat een vergelijkbare regeling in Nederland wordt opgezet.

Dubbele energiebelasting en tijdsafhankelijke nettarieven

Een ander gevolg van het stoppen van de salderingsregeling is dat dubbele energiebelasting voor het handelen van stroom met een thuisbatterij de nieuwe werkelijkheid wordt. Hoe kijkt Stevers naar de dubbele belasting? “Ik vind het heel jammer dat het bestaat, omdat de thuisbatterij daardoor niet volledig kan deelnemen aan de elektriciteitsmarkt. Terwijl er misschien straks miljoenen thuisbatterijen zijn, worden die beperkt in hun bijdrage aan de energietransitie.”

“Er zijn opties om dit op te lossen met een forfait of met een secundair allocatie punt. Ook zou het natuurlijk helpen als we de energiebelasting op elektriciteit flink verlagen. Dat zou budgetneutraal kunnen door de vaste jaarlijkse teruggave van energiebelasting te verlagen. Qua timing zou deze oplossing perfect kunnen samenvallen met de introductie van de tijdsafhankelijke nettarieven op 1 jan 2029.”

“Sowieso is het goed om te beseffen dat er een nieuwe barrière voor handelen met een thuisbatterij toegevoegd wordt. De tijdsafhankelijke nettarieven betaal je straks bij het laden van een batterij, maar worden (ook) niet teruggegeven bij het ontladen van de batterij.”

“Op het gebied van veiligheid hoop ik dat we als sector ook meer aan zelfregulering gaan doen. Ik weet van bepaalde apps dat als je een plug in batterij daar van 800 naar 2400 watt wil upgraden je stappen moet doorlopen. Je moet bijvoorbeeld foto’s aanleveren met bewijs dat de plug-in batterij op een eigen groep zit. Dat is meer zelfregulering in plaats van dat de overheid iets gaat afdwingen. Er zijn al meerdere fabrikanten die dit doen, maar ik verwacht dat het nog even duurt voordat dit bij alle fabrikanten geïmplementeerd is.”

“Voornamelijk omdat de fabrikanten veelal op wereldwijd niveau actief zijn. Daardoor willen ze een one size fits all approach hebben. Maar in Hongarije, om maar wat te noemen, werkt het anders dan in Nederland. Uiteindelijk is een belangrijke reden voor een fabrikant om zoiets te doen het inperken van de eigen aansprakelijkheid. Mocht er bijvoorbeeld een brand ontstaan door de thuisbatterij zijn ze beter ingedekt als ze dit implementeren.”

Blik op de toekomst

Wat hoopt Stevers dat over vijf jaar de belangrijkste ontwikkeling is geweest? “Dan hoop ik dat we in de tussentijd een nationale kampioen hebben op het gebied van het aansturen van alle apparaten in ons huishouden. Dat is nu nog maar beperkt een probleem omdat er niet heel veel huishoudens zijn die bijvoorbeeld panelen, een boilervat, een EV lader en een thuisbatterij hebben. Maar dat percentage van huishoudens met drie of meer grote apparaten gaat flink toenemen. Dit is bij uitstek iets wat bedrijven die in Nederland zijn gevestigd goed moeten kunnen managen.”

“En ik denk dat we de grens van 1 miljoen thuisbatterijen over vijf jaar ruim gepasseerd zijn. Dat is nog steeds maar 30 procent van de zonnepaneelbezitters, dus misschien zijn we dan al op weg naar de 2 miljoen. En hopelijk wordt het grootste deel van die batterijen slim aangestuurd, zodat we ze ook voor ons net optimaal kunnen benutten.”