Een jaar lang volgde Wonen Limburg 44 huurwoningen met zonnepanelen en een thuisbatterij. Het eigen verbruik van zonnestroom steeg van gemiddeld 36 naar 64 procent. Een mooi resultaat, maar het zegt nog niet of die batterijen ook hebben opgeleverd wat er beloofd is.

Die vraag komt straks bij elke installateur terug. Vanaf 1 januari 2027 is er geen saldering meer, en dan zien huiseigenaren op hun energierekening of hun batterij rendeert. Wat moet een installateur na een jaar kunnen laten zien? Vanuit mijn werk met installateurs in de Benelux zeg ik: meer dan een percentage.

Eigen verbruik is een percentage, geen rendement

Eigen verbruik zegt welk deel van je zonnestroom je zelf gebruikt, niet hoeveel geld je daarmee bespaart. Twee huishoudens met hetzelfde percentage kunnen daardoor heel verschillend uitkomen. Wie veel panelen heeft, gebruikt bij 64 procent eigen verbruik veel meer kilowatturen zelf dan wie er weinig heeft. En elke kilowattuur is meer of minder waard, afhankelijk van de terugleververgoeding, eventuele terugleverkosten en het energiecontract.

Uiteindelijk telt daarom één getal: de besparing in euro’s. Ook die is in de pilot uitgerekend, voor kleine systemen van acht panelen en een batterij van 5 kWh, en alsof de saldering al was gestopt. Batterij en energiemanagement leverden dan gemiddeld 243 euro per woning per jaar op, bovenop de 321 euro van de zonnepanelen alleen. Leg je dat bedrag naast de prijs van het systeem, dan weet je of een thuisbatterij rendabel is nu de saldering stopt. Met een grotere batterij of een dynamisch contract kan de besparing hoger uitvallen. Een warmtepomp of elektrische auto verandert het verbruik, en daarmee ook de rekensom. Die rekensom maakt de installateur voor elke klant opnieuw, en na een jaar moet hij kunnen laten zien of die klopte.

Wat er na een jaar zichtbaar moet zijn

De besparing in euro’s is de uitkomst. Maar wie wil begrijpen waarom die besparing hoger of lager uitvalt dan verwacht, heeft meer nodig. Idealiter kan een huiseigenaar na een jaar vier dingen zien:

• de besparing, naast de prognose die bij de verkoop is afgegeven;
• het eigen verbruik én de zelfvoorzieningsgraad: welk deel van de zonnestroom hij zelf gebruikte, en welk deel van zijn totale verbruik uit eigen opwek kwam. Allebei gemeten, niet geschat;
• hoeveel stroom er werkelijk door de batterij is gegaan, want een batterij die weinig wordt gebruikt, kan ook weinig besparen;
• de beschikbaarheid: op hoeveel dagen werkte het systeem niet zoals bedoeld, of ontbrak de data?

Dat laatste punt wordt vaak vergeten. Kemkens, pilotpartner en beheerder van ruim 60.000 pv-installaties, wees erop dat monitoring bij bestaande installaties regelmatig afhangt van de wifi van de bewoner. Verandert het wachtwoord, dan verdwijnt ook het zicht op de prestaties. Niemand merkt het, tot de jaarafrekening tegenvalt.

Wat de klant zelf ziet, en wat niet

Een deel van de vier punten kan een huiseigenaar nu al zelf zien, in de app van zijn energiemanagementsysteem: wat de panelen opwekken, wat het huis verbruikt, wat er via de batterij gaat en wat dat oplevert. Daar hoeft geen installateur voor langs te komen.

Voorwaarde is wel dat de meting vanaf het begin klopt. Een stroomtang die verkeerd om zit of een verwisselde fase: zulke fouten ontstaan makkelijk bij de oplevering en kosten daarna maandenlang ongemerkt rendement. Sommige systemen, waaronder die van SolaX, herkennen zulke fouten zelf.

Wat de klant niet uit die cijfers kan halen, is of ze goed zijn. Is 250 euro besparing in een jaar veel of weinig? Dat hangt af van wat hem bij de verkoop is voorgerekend. Blijft de besparing achter, dan is de oorzaak vaak alledaags: een somber voorjaar, een elektrische auto erbij, een overstap naar een dynamisch contract, een instelling die na een update anders staat. Wie dat het best kan uitzoeken, is degene die de uitgangssituatie kent: de installateur.

Na de oplevering

Ik hoor installateurs al zeggen: de planning zit tot 2027 vol, en de klant betaalt niet voor nazorg. Dat begrijp ik. Maar met een EMS hoeft nazorg geen jaarlijks bezoek te zijn. Idealiter regelt de installateur bij de oplevering twee dingen: dat de meting klopt, en dat de klant een prognose meekrijgt. Dan ziet de klant zelf of zijn systeem op koers ligt, en weet hij wanneer hij aan de bel moet trekken.

Wie de cijfers kan uitleggen, is ook de logische partij voor wat daarna komt. In de pilot stond na een jaar 64 procent van de deelnemers open voor aanvullende duurzame oplossingen.

De bewoners in Limburg gaven hun systeem gemiddeld een 9, maar zij hadden een corporatie en een pilotpartner die een jaar lang meekeken. Ik zou het mooi vinden als ook huiseigenaren na hun eerste jaar zonder saldering zo tevreden zijn. Een eerlijke prognose bij de oplevering is daarvoor het beste begin.

 

Over de auteur

Mark Poutsma is Country Director Benelux bij SolaX Power NL Company B.V. Vanuit die rol volgt hij op de voet hoe de Nederlandse thuisbatterijmarkt zich ontwikkelt na het einde van de salderingsregeling.