Netbeheer Nederland heeft bij de Autoriteit Consument & Markt een voorstel ingediend voor een tijdsafhankelijk nettariefstelsel voor kleinverbruikers. Daarmee moeten huishoudens en kleinzakelijke gebruikers vanaf 2029 worden gestimuleerd om elektriciteit vaker te gebruiken op momenten dat het minder druk is op het stroomnet. Het voorstel is nog geen vastgesteld beleid: de ACM moet het codewijzigingsvoorstel nog beoordelen.

Uit de door Netbeheer Nederland gedeelde grafieken blijkt dat het voorgestelde nettarief per seizoen verschilt. In de zomer ligt het goedkoopste moment juist midden op de dag, wanneer zonnepanelen doorgaans veel elektriciteit opwekken. In de winter ligt de zwaarste prijsprikkel bij het vermijden van de avondpiek.

Zomer: laagste nettarief midden op de dag

In de zomerperiode, van 1 april tot en met 30 september, kent de grafiek geen rood blok met het hoogste nettarief. Wel loopt het tarief in de avond op. Tussen 19.00 uur en middernacht geldt volgens de afbeelding een hoog nettarief. Dat is het moment waarop stroomgebruik volgens Netbeheer Nederland zoveel mogelijk moet worden beperkt.

De gunstigste periode ligt juist overdag. Van 10.00 tot 17.00 uur toont de grafiek het meest voordelige nettarief. Voor huishoudens en kleine bedrijven met zonnepanelen is dat een belangrijk signaal: verbruik dat naar deze uren kan worden verschoven, valt samen met de uren waarin zonneproductie vaak hoog is. Denk aan het laden van een elektrische auto, het aansturen van een boiler of het opladen van een thuisbatterij.

Ook de uren van 03.00 tot 10.00 uur en van 17.00 tot 19.00 uur zijn in de zomer relatief gunstig. De periode tussen middernacht en 03.00 uur is volgens de legenda “voordelig”, maar niet het laagste tariefblok.

Winter: avondpiek wordt duurste moment

In de winterperiode, van 1 oktober tot en met 31 maart, is de prikkel scherper. Tussen 16.00 en 23.00 uur geldt volgens de grafiek het hoogste nettarief. Dat is het moment waarop veel huishoudens thuiskomen, koken, verwarmen, elektrische auto’s aansluiten en apparaten gebruiken. Netbeheerders willen juist die samenloop verminderen.

Daarnaast laat de wintergrafiek hoge tarieven zien tussen middernacht en 01.00 uur, tussen 07.00 en 10.00 uur en tussen 23.00 uur en middernacht. De voordeligere momenten liggen vooral tussen 01.00 en 07.00 uur en tussen 10.00 en 16.00 uur.

Voor installateurs, laadpaalaanbieders en leveranciers van energiemanagementsystemen betekent dit dat automatische sturing belangrijker wordt. Een elektrische auto die standaard om 18.00 uur begint te laden, valt in de winter precies in het duurste blok. Slim laden kan dat verbruik verplaatsen naar latere nachturen of naar de middag.

 

Relevantie voor zonnepanelen en thuisbatterijen

Het nieuwe tariefstelsel kan de businesscase voor energiemanagement, thuisbatterijen en slimme laadoplossingen beïnvloeden. Toch is voorzichtigheid nodig. De grafieken laten relatieve tariefniveaus zien, geen bedragen in euro’s. Daardoor is nog niet te berekenen hoeveel huishoudens of bedrijven daadwerkelijk kunnen besparen.

Ook lost een tijdsafhankelijk nettarief de terugleverpiek van zonnepanelen niet vanzelf op. Berenschot schreef eerder in onderzoek voor Netbeheer Nederland dat een alternatief nettarief beperkt effect heeft op terugleverpieken, onder meer omdat er tijdens zonnige uren niet altijd voldoende flexibele vraag is. Andere maatregelen, zoals slimme sturing, aftoppen en opslag, blijven daarom nodig.

Voor thuisbatterijen is het effect dubbel. Een batterij kan helpen om stroomverbruik uit dure uren te halen, maar kan ook nieuwe pieken veroorzaken als veel batterijen tegelijk reageren op een lager tarief. In een vervolgonderzoek naar tariefvarianten wees Berenschot op het risico van zogenoemde reboundpieken: nieuwe pieken die ontstaan doordat geautomatiseerde apparaten gelijktijdig reageren op goedkope tijdsblokken.

Daarmee wordt netbewuste aansturing belangrijker dan alleen financieel sturen op het laagste tarief. Voor de markt betekent dit dat claims over besparing, terugverdientijd en congestieverlichting goed moeten worden onderbouwd. Pas na het definitieve besluit van de ACM en de bekendmaking van de concrete tarieven wordt duidelijk hoe groot het financiële effect voor huishoudens, kleinzakelijke gebruikers en de opslagmarkt wordt. 

De ACM is voornemens om tegen het eind van 2026 een beslissing te nemen over de nieuwe nettarieven.