Batterijen zijn niet langer alleen een marktproduct voor installateurs, ontwikkelaars en netbeheerders. In een voortgangsbrief aan de Tweede Kamer positioneert het Kabinet energieopslag expliciet als strategisch staatsbelang. Batterijen worden gekoppeld aan economische veiligheid, grondstoffenpolitiek, netcongestie, brandveiligheid en Europese maakindustrie.

Het Kabinet plaatst batterijen nadrukkelijk in het rijtje van strategische technologieën die cruciaal zijn voor de Nederlandse en Europese autonomie. Europa is momenteel sterk afhankelijk van Chineesbatterijproductie, en die afhankelijkheid wordt gezien als een risico voor zowel de energietransitie als de economische veiligheid, dit werd onlangs  ook in het Rapport Wennink en daarvoor in het Draghi-rapport benoemd.

Staatssecretaris Aartsen (Openbaar Vervoer en Milieu) stelt in een brief aan de Tweede Kamer dat: “Geopolitieke ontwikkelingen kunnen leiden tot verstoringen in de toeleveringsketens van batterijen. Recentelijk hebben diverse aankondigingen van exportcontrolemaatregelen op bepaalde grondstoffen blootgelegd hoezeer sommige waardeketens van batterijen verknoopt en kwetsbaar zijn.”

Het kabinet wil daarom niet alleen blijven importeren, maar zichzelf positioneren in de Europese batterijwaardeketen. Met honderden miljoenen euro’s aan innovatie- en maakindustriesubsidies wordt ingezet op productie, recycling en next-generation batterijtechnologie met als doel Nederlandse “control points” in de Europese keten creëren. Dit zijn punten in de batterijwaardeketen waar Nederland als land directe invloed op heeft. Omdat batterijen niet van A tot Z in Nederland kunnen worden geproduceerd, is het van belang om wel een aantal stappen in eigen hand te houden.

Internationaal wil het kabinet de handelsrelaties met Zuid-Korea aansterken door handels- en innovatiemissies te organiseren naar Zuid-Korea. Dichter bij huis zijn de banden met Duitsland op het gebied van batterijen al goed, en wil het kabinet meer gaan samenwerken met Frankrijk vanwege de geplande vestiging van een aantal gigafabrieken daar.

Nieuwe spelregels voor grote batterijen en netcongestie

Het kabinet erkent dat grootschalige batterijsystemen zowel netcongestie kunnen verminderen als verergeren. Daarnaast gaan de ontwikkelingen op dit gebied er snel door de veranderende markt en innovaties. De bestaande conclusies uit eerdere onderzoeken worden daarom opnieuw tegen het licht gehouden.Netbeheerders werken bijvoorbeeld inmiddels met nieuwe contractvormen, zoals Tijdsduurgebonden Transportrechten (TDTR) en Capaciteitsbeperkende Contracten (CBC’s). Het kabinet laat nu nieuw onderzoek uitvoeren naar de daadwerkelijke rol en impact van grootschalige opslag op congestie. De uitkomsten worden voor de zomer van 2026 verwacht.

Het kabinet schrijft dat energieopslag op zichzelf geen doel is “maar een middel voor o.a. het balanceren van vraag en aanbod, voorkomen van netcongestie en het beter benutten van de eigen aansluiting. Het risico van een losstaand doel voor opslag is dat de hoeveelheid capaciteit centraal staat, zonder dat de bijdrage aan het energiesysteem wordt meegenomen”.

Recycling thuisbatterijen juridisch nog niet geregeld

Waar voor fietsaccu’s en draagbare batterijen collectieve afval- en inzamelsystemen bestaan, is dit voorgrotere batterijen, waaronder thuisbatterijen, nog niet geregeld. Producenten zijn wettelijk verantwoordelijk voor inzameling en verwerking, maar organiseren dit vooralsnog individueel. Dat betekent dat bij verdere marktgroei de afvalkosten, inzamelstructuur en verantwoordelijkheden nog grotendeels onduidelijk zijn.

Revisie blijkt officieel risicovoller

De overheid waarschuwt daarnaast voor gereviseerde lithium-ion batterijen. Onderzoek in opdracht van het ministerie van VWS laat zien dat het aannemelijk is dat gereviseerde batterijen een groter brand- en gezondheidsrisico vormen dan nieuwe batterijen, terwijl de wetgeving hier nog beperkt op is ingericht. De kanttekening hierbij wel is dat voor het onderzoek voornamelijk is gekeken naar lithium-ion batterijen in elektrische fietsen.

Onderzoek naar de productveiligheid binnen verschillende productcategorieën van batterijen wordt momenteel nog uitgevoerd. De relevante veiligheidseisen voor de verschillende batterijcategorieën ligt momenteel nog verspreid over verschillende wet- en regelgeving, signaleert het kabinet. Marktdeelnemers hebben juist behoefte aan een helder overzicht van de veiligheidseisen.

Veiligheid wordt wettelijk kader

Het kabinet is voornemens om de richtlijnen (PGS 37-1 en 37-2) voor gevaarlijke stoffen in energieopslagsystemen en het opslaan van de batterijen zelf te verankeren in de Omgevingswet. Daarmee krijgen opslag, containeropstellingen en batterijlocaties harde wettelijke kaders. Vergunningverlening, locatiekeuze en verzekerbaarheid van grote batterijprojecten kunnen hierdoor structureel veranderen.

Nederland bouwt aan eigen batterij-industrie

Het kabinet investeert honderden miljoenen euro’s in batterij-innovatie, recycling, productielijnen en testfaciliteiten. Onder meer via het Nationaal Groeifonds worden productielijnen voor batterijpakketten, vaste-stofbatterijen, ijzer-luchtbatterijen en 3d-anodes opgeschaald. Nederland positioneert zich hiermee expliciet als schakel tussen Europese gigafactories, kennisinstellingen en marktpartijen.

Aartsen sluit zijn brief af met het feit dat tot voor kort de nadruk lag op een call for action, maar dat dit nu verschuift naar een call to accelerate. Hiermee bedoelt hij dat niet alleen de overheid met effectief en transparant bereid moet gaan versnellen, maar ook de bedrijven in het ecosysteem zich moeten gaan voorbereiden op versnelling.