“Helaas zou het huidige succesverhaal van solar binnenkort voorbij kunnen zijn”, waarschuwt SolarPower Europe in het voorwoord van hun nieuwe EU Market Outlook. Hoewel de markt in 2022 en het begin van 2023 harder dan ooit groeide, zien de vooruitzichten volgens de koepelorganisatie voor de zonnestroomsector er nu minder goed uit. “Zonne-energie komt bij een kritiek kruispunt aan, waar het groeipad voor de goedkoopste, meest veelzijdige en makkelijkst inzetbare energietechnologie zal worden bepaald.”

Vooralsnog zijn de cijfers erg mooi. 2023 was wederom een recordjaar voor de installatie van zon-PV in de EU, met 55,9 gigawatt aan geïnstalleerde zonnestroomcapaciteit. Dat was een toename van 40 procent ten opzichte van 2022 en een verdubbeling van de markt binnen twee jaar.

“Als de energiecrisis de wake-up call was om de hernieuwbare energietransitie te versnellen en Europese energiezekerheid te bevorderen, heeft de solarsector die oproep luid en duidelijk gehoord”, schrijft SolarPower Europe.

In hun EU Market Outlook for Solar Power, 2023-2027 beschrijft de vertegenwoordiger van de solarsector in Brussel de markttrends voor PV op Europees niveau en doet het prognoses voor waar de markt heen gaat.

Hoewel het rapport duidelijk laat blijken dat er een succesvolle periode achter de rug is – met een mooie bijrol voor Nederland, als vijfde markt in Europa en het land met bij uitstek de meeste zonnestroomcapaciteit per inwoner – waarschuwt het dat de komende jaren moeilijker kunnen worden.

Voorspelling 2024 tot 2027 niet rooskleurig
SolarPower Europe concludeert dat de explosieve groei van de afgelopen jaren waarschijnlijk niet zal doorzetten. Zo stellen ze dat het succes van de eerste helft van 2023 deels toe te schrijven is aan bestellingen die in 2022 waren geplaatst en toen nog niet konden worden vervuld.

“Het moet extreem duidelijk zijn dat de extreem snelle groei van de afgelopen drie jaar uitzonderlijk was, gedreven door extreme pieken in energieprijzen en de angst voor energieaanbod tekorten”, stelt het rapport. “In de tussentijd zijn de energieprijzen gedaald naar niveaus dichtbij wat ze voor de energiecrisis waren, waardoor de urgentie om solar te installeren minder is. Deze marktsituatie wordt verergerd door inflatie en hoge rentes.”

Het ‘Medium Scenario’ van SolarPower Europe voorspelt voor 2024 dan ook een groei van 11 procent in de hoeveelheid geïnstalleerde pv-capaciteit ten opzichte van 2023. Dat is aanzienlijk minder dan de groei van afgelopen jaren, dat rond de 40 procent lag. In dit scenario wordt in 2024 62 gigawatt geïnstalleerd, in 2025 73,8 gigawatt, in 2026 84,2 gigawatt en in 2027 93,1 gigawatt.

SolarPower Europe ziet echter een redelijke kans dat hun ‘Low Scenario’ waarschijnlijker is in dit geval. Daarin wordt rekening gehouden met protectionistische maatregelen zoals importtarieven en vallen de uitdagingen voor de sector groter uit. In dat scenario wordt in 2027 slechts 58,7 gigawatt aan zonnestroomcapaciteit geïnstalleerd.

Europese PV-productie in gevaar
Het rapport besteedt ook aandacht aan de ontwikkeling van de productiecapaciteit voor zonnepanelen binnen de EU.

“2023 was het jaar van het Green Deal Industrial Plan, dat een nieuwe industriële beleidsagenda naar Europa bracht, inclusief het doel om minstens 30 gigawatt solarproductie in Europa te hebben in 2030”, schrijft SolarPowerEurope. “De huidige lage moduleprijzen, hoewel ze goed zijn voor het versnellen van installaties, maken het moeilijker voor Europese fabrikanten van zon-PV om op te schalen en de doelen voor 2030 te halen.”

Hoewel de Europese productiecapaciteit erg verschilt per fase in de keten voor PV, lijkt het doel van 30 gigawatt nog niet in bereik. Met name op het gebied van wafers (1,3 gigawatt) en cellen (2,0 gigawatt) heeft Europa nog ver te gaan. SolarPower Europe geeft aan dat met de huidige stand van zaken Europa in 2 procent van haar eigen vraag naar PV zou kunnen voorzien.

SolarPower Europe waarschuwt ook dat importtarieven niet de oplossing zijn: “Op de lange termijn is een stabiele binnenlandse markt een belangrijke criteria. Daarom is het cruciaal dat er geen handelsbeperkingen worden geïmplementeerd die de aantrekkelijkheid van zon-PV als energiebron kunnen schaden.”

Advies voor beleidsmakers
Als onderdeel van hun rapport over de komende periode voor de solarmarkt in Europa, heeft SolarPower Europe ook vijf aanbevelingen gedaan voor beleidsmakers om een gezonde markt te kunnen waarborgen.

Zo wijst het rapport op het belang van een gezond investeringsklimaat, door bijvoorbeeld de rente op duurzame investeringen te verlagen. Veel van de kosten voor PV zijn kapitaalkosten, die flink lijden onder een situatie met hoge rentes.

Ook is het volgens de auteurs van belang dat de EU met een actieplan komt op het gebied van het elektriciteitsnet en flexibiliteit, om te voorkomen dat het net een nog groter knelpunt wordt. Hierbij hoort dat processen rondom het verstrekken van vergunningen voor de bouw van duurzame energie-installaties moet worden versimpelt.

Een ander actiepunt voor beleidsmakers is het uitbreiden van het bestand aan gecertificeerde installateurs en ander technisch personeel. Om de doelen op het gebied van zonnestroom te halen moet de sector, die nu uit ongeveer 648.000 mensen bestaat, in 2025 een miljoen mensen in dienst hebben.

Tot slot raadt het rapport aan maatregelen te nemen om de Europese PV-productiecapaciteit op te schalen. Overheden moeten bijvoorbeeld de operationele kosten van fabrieken mogen dekken en er moet financiële steun komen in de vorm van een 'solar manufacturing bank’ die afname van productie garandeert.