Zoals algemeen bekend is duurzame opwek van wind en zonnestroom nogal instabiel. Daarbij is er een enorme toename in aantal en locaties van deze opwekkers. De netbeheerders kunnen deze snelle verandering niet aan en kondigen uit nood maar een stop op nieuwe aansluitingen aan. Een bizarre ontwikkeling die past in de internationale trend die het verschil vergroot tussen de haves en havenots. Als je aan het net zit krijg je stroom van hoge betrouwbaarheid en kwaliteit, als je erbuiten valt heb je niets?!

Meer stroomnet is altijd een robuuste oplossing geweest. Hoe groter het aaneengesloten gebied, hoe makkelijker verschillen vereffend kunnen worden. Stroom gaat bijna met de lichtsnelheid, dus uitdagend om in detail te volgen. Helaas wordt de groei van dit net al 25 jaar gefrustreerd door een veelvoud aan oorzaken, een paar voorbeelden:

Elk land heeft zijn eigen Tennet, Duitsland zelfs vier. Onderlinge afstemming is een bureaucratisch monster, te vergelijken met spoorwegen. Scandinavische landen met goedkope waterkracht balen van internationale uitwisseling, omdat dan intern hun stroomprijs hoger wordt. De reguleerders, eerst DTe nu ACM, hebben jarenlang de netbeheerders gekort op hun inkomsten onder het mom dat onze netten veel te goed zijn. Juristen moet je niet laten meebeslissen over complexe technologie.

Maatschappelijk veranderingen gaan snel. Veel mensen kunnen dat niet bijbenen en frustreren noodzakelijk veranderingen of nog erger, willen terug naar vroeger.

We zitten nu met de gebakken peren, maar dat stimuleert ook nieuwe oplossingen. De hype om van stroom waterstof te maken is nu gelukkig grotendeels voorbij. Toch gaat de Gasunie nog door met het bouwen van H2 netwerken. Als survivalstrategie lijken nieuwe gassoorten welkom, doch vol hiermee doorgaan betekent sneller in het graf. Kijk hierbij gewoon naar de thermodynamica of ketenefficiëntie.  

Batterijen zijn nu hot en gaan razendsnel. De kilowattuurprijzen van groothandels zijn nu ruim onder de € 100 en nog steeds dalend. Helaas zijn we hierbij sterk afhankelijk van China, maar dat zijn we met PV toch al. Batterijen zijn prima voor stroomopslag van 4 tot 48 uur.

Rond de 50 procent van onze energievraag is warmtegedreven. Hoe simpel is het om stroom om te zetten in warmte om deze gelijk gebruiken of nog beter via een opslag later te gebruiken. Warmteopslag is veel goedkoper dan stroomopslag. Het fenomeen bestaat al lang. Toen ik in de jaren ’90 een flat woonde zat er in de keuken een boiler die elke avond om 23:00 aan sprong om met goedkopere nachtstroom warm water te maken voor afwas en douchen. Het stroomnetwerk werd gebruikt om impulsen door te geven (toonfrequent) voor de schakeling. Tegenwoordig verwarm je jouw boiler bij overschotten zonnestroom, of bij lage energieprijzen.

Afgelopen jaren zijn er vele start ups in de warmteopslag geweest. Zoals altijd zijn er ook vele weer failliet gegaan al of niet met doorstart. Voor warmte opslag in de bebouwde omgeving heb je bijvoorbeeld Ecovat uit Uden, Hocosto uit Zundert, Borg Energy uit Elburg, diverse ijsbuffers. De huishoud markt is blijkbaar een lastige.

Op industrieel gebied zijn er ook nieuwe spelers, meer internationaal gericht en die het langer volhouden zoals Kraftblock uit Duitsland, Energynest en Kyoto uit Noorwegen of Saltes uit Brabant. Door de opslag in hoge temperaturen (300 – 1000 graden) kan je tot 20 megawattuur warmte opslaan in een 20 ft container. Je gaat laden met stroom bij lage prijs of beschikbaarheid van het net. Next level is dat je met stroom laden ook veel flexibiliteit hebt, je kan makkelijk harder of zachter laden en zo jouw stroomflexibiliteit verhandelen. Aanvullende mogelijkheden ontstaan door het opvangen van restwarmte en uiteindelijk zullen industriële warmtepompen de boel nog efficiënter maken.  Zodoende kan het huidige aardgasverbruik flink verlaagd worden.

Helaas heeft de huidige warmtewereld een veelvoud aan toepassingen waarbij inpassing van opslag in bestaande systeem uitdagend is. Een voorbeeld is een steenfabriek waar men beweerde dat stroom de hoge temperaturen niet aan kan. Dat is onzin, met stroom kan je van min 273 tot plus miljoenen graden. Bij steenbakken heeft het aardgas echter nog een functie, namelijk kleuring van stenen. Het huidige gasverbruik heeft zoveel variaties in gebruik dat vervanging door stroom en opslag altijd complexer is dan het lijkt. Gelukkig kennen we veel innovatiekracht, dus ik heb er vertrouwen in dat de combi stroom, warmteopslag, warmtepomp een grote toekomst heeft. De EU heeft dit ook ontdekt en al vast € 1 miljard in een innovatiepot  (IF25) gedaan om dit te stimuleren.  Met een gemiddelde van 50 procent groene stroom in de EU is dit een grote sprong voorwaarts in terugdringen fossiele brandstoffen.